Osnovne karakteristike deficitarnog budžetskog finansiranja

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Pre nego što bilo šta kažemo o osnovnim karakteristikama deficitarnog budžetskog finansiranja, potrebno je objasniti pojam budžeta, definisati budžet i kako nastaje budžetski deficit.
Nije sporno da je jedna od najznačajnijih i najvažnijih finansijskih institucija budžet. Budžet predstavlja osnovni, a u nekim slučajevima i jedini, instrument finansiranja javnih rashoda u savremenim državama.
Reč budžet potiče od latinske reči "bulga", koja označava kožnu torbu, torbu koju je obično nosio ministar finansija. Danas je reč budžet opšte prihvaćena u skoro svim državama.
Budžet je jedna od institucija za finansiranje javnih rashoda za koju ne postoji jedinstvena definicija. Odredjene razlike u definisanju budžeta proizilaze iz razlika u pristupu izučavanju fenomena budžeta, budući da u tom pristupu dominantna može da bude pravna, ekonomska, politička, finansijska, administrativna ili socijalna komponenta.
Ne upuštajući se u mnogobrojne rasprave o definicijama budžeta, u tekstu koji sledi će se, informativno, navesti nekoliko najprihvatljivijih definicija budžeta.
Budžet je sistematski i u ciframa izražen pregled državnih prihoda i državnih rashoda, koji obeležava cilj i odnos državnih potreba i ima da posluži kao obavezan privredni plan za državno gazdinstvo u jednom budućem periodu.
Pored ove široke i stare definicije M.Todorovića koja ističe budžet kao akt finansiranja državnih funkcija, valja navesti da ima definicija koje budžet posmatraju kao instrumenat fiskalne politike i politike raspodele sredstava radi realizacije političkih, ekonomskih i socijalnih funkcija države. U tom kontekstu budžet je osnovna finansijska institucija svake političko-teritorijalne zajednice kojom se planski predvidjaju novčani rashodi i prihodi shodno karakteru produkcionih odnosa za neposredne i perspektivne zadatke, a koju sankcioniče predstavničko telo.
Čini se da je B.Jelčić u pravu kada, analizirajući brojne postojeće definicije budžeta, kaže da se može reći da je budžet, mutatis mutandis, plan prihoda i rashoda države utvrdjen za odredjeno vremensko razdoblje koje obično traje jednu godinu.
Budžetski deficit ili budžetska neravnoteža nastaje kada su javnih rashodi veći od javnih prihoda.

OSNOVNE KARAKTERISTIKE DEFICITARNOG BUDŽETSKOG FINANSIRANJA

Kada je u pitanju stabilizaciona funkcija budžeta, postoje različite teorije. Klasična teorija polazi od zahteva da je nužna budžetska ravnoteža i ista je bila veoma usko tretirana, i to u prvom redu sa tačke gledišta pokrića rashoda. Postojanje budžetskog deficita odnosno budžetskog suficita odbacivano je kao u potpunosti neprihvatlhjiva mogućnost.
U savremenoj finansijskoj teoriji postoji nekoliko stanovišta o problemima budžetske neravnoteže:
Stanovište A. Hansen-a koji zagovara teoriju sistematskog budžetskog deficita, po kojoj deficit u budžetu predstavlja redovnu pojavu i država treba da se služi deficitnim finansiranjem da bi kompenzirala nepovoljna kretanja u opštoj tražnji. Trajanje budžetskog deficita nije vremenski ograničeno.
Teorija cikličnih budžeta koja polazi od čvrste veze budžetske politike sa ekonomskom politikom. Po ovoj teoriji budžetska ravnoteža se ne može ograničiti na period od godinu dana, već se mora produžiti i vezati za čitav ekonomski ciklus, a on traje duže od godinu dana. U periodu prosperiteta država normalno treba da teži ostvarivanju suficita u budžetu, koji će kasnije, u periodu depresije služiti za kompenziranje budžetskih deficita. Ovu teoriju su posebno razrađivali i pokušavali da primene u praksi švedski ekonomisti. (Mirdal i Olin).
Teorija stabilizacionog budžeta koja se oslanja na automatske ugrađene stabilizatore koji se nalaze u karakteristikama pojedinih javnih prihoda i javnih rashoda. Postoje javnih prihodi i javni rashodi koji su vrlo osetljivi na fluktuacije u kretanjima osnovnih mikroekonomskih parametara (društveni proizvod, cene, zaposlenost i sl.). Kada dođe do porasta društvenog proizvoda, automatski dolazi do porasta određenih javnih prihoda, u isto vreme određeni transferni rashodi pokazuju tendenciju pada i obratno. Ovu teoriju su razrađivale grupe američkih teoretičara.
Teoriju kompenzatornog budžeta koja postavlja kao glavni cilj postizanje pune zaposlenosti faktora proizvodnje. Radi postizanje ovoga cilja, trošenje sredstava države psotalje irelevantan momenata. Osnovni princip ove teorije je da se u periodima depresije ide na povećanje nivoa na povećanje nivoa potražnje, i to do nivoa da agregatna potražnja postigne nivo koji odgovara društvenom proizvodu koj bi se realizovao pri punoj zaposlenosti.