Pakt za stabilnost jugoistocne Evrope

Može se smatrati da je Pakt za stabilnost u jugoistočnoj Evropi (PzSJIE) predstavljao treću generaciju raznih pokušaja da se putem specifčnih regionalnih inicijativa i foruma podstakne saradnja na Balkanu i otvori put za integrisanje ovog dosta nestabilnog regiona u Evropu. U „prvu generaciju“ ušle bi inicijative nastale uoči raspada Istočnog bloka i neposredno nakon toga (1989–1991), poput Centralnoevropske inicijative ili Crnomorske ekonomske saradnje. U „drugu generaciju“ mogu se svrstati pokušaji povezani sa raspadom SFRJ, odnosno sa rešavanjem krize na prostoru prethodne Jugoslavije (1995–1996): Proces saradnje u jugoistočnoj Evropi, pokrenut u Sofji 1996. godine, Roajomonski proces, koji je pokrenula EU, i SECI, inicijativa koju su podstakle SAD. Međutim, svi ovi pokušaji su pružali samo ograničene prijedloge i parcijalna rešenja, koja nisu uspela da ozbiljnije utiču na političku i ekonomsku situaciju u regionu, niti da spreče izbijanje novih kriza, kao one na Kosovu 1998–1999.

Zanimljivost PzSJIE leži i u činjenici da je to jedna od rijetkih inicijativa u jugoistočnoj Evropi koja se, nakon dinamičnog razvoja, „samoukinula“. Ovo nije bio rezultat njenog neuspjeha, nego naprotiv, dobrih rezultata i posledica želje zemalja donatora da ograniče postojanje jednog foruma koji je od početka bio zamišljen kao privremen. Na neki način PzSJIE je sledio sudbinu nekoliko ranijih inicijativa proizašlih izvan regiona (SECI, Roajomonski proces) koje su bile privremene (dvije navedene inicijative su prećutno bile integrisane u PzSJIE). Osim toga, ukidanje PzSJIE je bilo praćeno paralelnim stvaranjem druge regionalne inicijative, Savjeta za regionalnu saradnju (SRS), što je takođe rijetka pojava.

UVOD 3
1 Razvoj Pakta za stabilnost u jugoistočnoj Evropi 4
1.1 Osnivačka povelja Pakta za stabilnost u jugoistočnoj Evropi 4
1.2 Učesnici i organizacija PzSJIE 5
2 Glavni projekti PzSJIE 7
2.1 Radni sto I o demokratizaciji i ljudskim pravima 9
2.2 Radni sto II o ekonomskoj obnovi, razvoju i saradnji 11
2.3 Radni sto III o bezbjednosnim pitanjima 12
ZAKLJUČAK 13
LITERATURA 14