Svjetska banka

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

U toku tridesetih godina došlo je do većeg smanjenja izvoza kapitala razvijenih zemalja Zapadne Evrope i SAD. To se manifestovala u dva oblika – u obliku kredita i u obliku direktnih institucija,tako da su u ovom periodu veći broj razvijenih zemalja postale neto uvoznice kapitala. Priliv u ove zemlje po osnovu kredita,otplata kredita i kamata bio je neuporedivo viši od odliva kapitala u inostranstvo.

Do ovakvih kretanja došlo je iz više razloga:velike ekonomske krize i opšte političke nestabilnosti u svijetu,porast nezaposlenosti,smanjenje proizvodnje,što je imalo za posljedicu smanjenje i iscrpljenje fondova,akumulacije i sl. Napuštanje zlatnog standarda i poremećaji u međunarodnim monetarnim odnosima,pojačana uloga i intervencija države,uzrokovali su veliku neizvjesnost u oblasti međunarodnih plaćanja i deviznih kurseva.

U aprilu 1944. godine Sad,Velika Britanija i još nekoliko zemalja postigle su sporazum o “Zajedničkoj izjavi eksperata o osnivanju Međunarodnog monetarnog fonda”. SAD su težište svojih akcija stavljale na regulisanje problema međunarodnih plaćanja i deviznih kurseva. Međutim,Velika Britanija i još neke zemlje isticale su potrebu formiranja i međunarodne banke koja bi razvijala sredstva za finansiranje privrede,obnove i razvoja. Ova ideja je prihvaćena na sastanku sedamnaest zemalja u Atlantik Sitiju,juna 1944. godine,nekoliko nedjelja prije poznate konferencije u Breton Vudsu.

Monetarna i finansijska konferencija u Breton Vudsu održana je jula 1944. godine uz učešće predstavnika 44 zemlje i trajala je dvije sedmice. Na njoj je odlučeno da se osnuje Međunarodni monetarni fond-MMF i Međunarodna banka za obnovu i razvoj-IBRID. Ove dvije institucije trebalo je da obezbijede međunarodnu monetarnu i finansijsku saradnju:prva u oblasti međunarodnih plaćanja, deviznih kurseva i pružanja pomoći za otklanjanje kratkoročnih neravnoteža u platnom bilansu,a druga u oblasti srednjoročnog i dugoročnog finansiranja. Sporazum o osnivanju MMF i IBRID stupio je na snagu 27. decembra 1945. godine,kada je ratifikovalo 29 zemalja,a Banka je počela da radi 26, juna 1946. godine.

Pod okriljem IBRID formirane su kasnije ostale finansijske institucije,afilijacije Banke: Međunardona finansijska korporacija (IFC 1956. godine),Međunarodno udruženje za razvoj (IDA 1960. godine) i Multilatarna agencija za garantovanje investicija (MIGA 1988. godine). Za IBRID i IDA koristi se često zajendnički naziv Svjetska banka,dok se pod grupom Svjeste banke podrazumjevaju sve četiri institucije:IBRID,IDA,IFC,MIGA i ICSID. Međunarodna banka za obnovu i razvoj jeste pravi naziv koji se koristi u dokumentima pravne privrede,dok u dnevnoj upotrebi preovladava naziv “Svjetska banka”.

Ciljevi i organizaciona struktura svjetske banke

Cilj Svjetske banke je da podigne životni standard nerazvijenog svijeta kanalisanjem finansijskih sredstava iz razvijenih zemalja u zemlje u razvoju. Glavni zadatak Grupe je da kerira pogodne operativne uslove za privatni sektor i dopunske fondove za privatna preduzeća,posebno za dugoročne investicije u infrastrukturi.

Organizaciona struktra svjetske banke slična je kao i kod MMF. Odredbe statuta banke o organizaciji i upravljanju uglavnom se podudaraju sa onima iz Statuta MMF. Glavni organ Banke je Odbor guvernera u kome svaka zemlje članica ima svog predstavnika,sa različitim pravom glasa. Samo SAD imaju petinu sredstava u Banci i tzv. manjinsko pravo veta u donošenju najvažnijih odluka. broj glasova se određuje prema uloženom kapitalu u Banci. Svaka zemlja (kao i MMF) ima 250 osnovnih glasova plus dodatni glas za svaku akciju kapitalnog stoka koji posjeduje.

Najviše kapitala upisali su i uložili SAD,Japan,Njemačka,Velika Britanija i Francuska,pa su one i najuticajnije zemlje jer same posjeduju preko 40% ukupne glasačke snage u Svjetskoj banci. Ove zemlje imenuju svoje direktore u operativno tijelo – Odbor izvršnih direkora Banke,dok ostale grupe zemalja biraju jednog izvršnog direktora za svog predstavnika. Odbor izvršnih direktora predstavlja tijelo sačinjeno od 24 direktora,od kojih pet imenuju zemlje sa najvećom izvoznom kvotom (SAD, Japan,Njemačka,Velika Britanija i Francuska),a ostalih 19 biraju zemlje –članice,odnosno grupe zemalja-članica. Mandat traje dvije godine.

Sredinom 1987. godine Svjetska banka je sprovela prvu internu reorganizaciju. Tadašnji predsjednik Banke Robert Maknamar,koji je lansirao ovu organizaciju,iznio je da je cilj da ova institucija bude “više dgovorna i efikasna u svjetlu novih razvojnih realnosti,jer Banična organizaciona struktura nije držala korak sa promijenjenim globalnih okruženjem”. Reorganizacija je razjasnila i ojačala ulogu predsjednika i višeg rukovodstva Banke u obezbjeđenju sveukupnih strateških i političkih pravaca ove institucije. Njome se omogućilo predsjedniku da osigura efikasnije rukovođenje u nekoliko kritičnih oblasti:definisanju Banične kratkoročne i dugoročne strategije,odlučivanju o glavnim institucionalnim pitanjima,obezbjeđenju da ključna pitanja dobiju adekvatnu raspravu i analize,definisanju Banične upravne strukture i mogućnosti za ključna imenovanja,javnom predstavljanju Banke i zadovijenju podrške od glavnih vlada zemalja akcionara. Da bi ojačala predsjednikova moć u rukovođenju u ovih pet oblasti,Banične funkcije su se reorganizovale u četiri šire grupe kojima rukovode stariji potpresjednici. Generalni konzul i sekretar Banke direktno odgovaraju predsjedniku.

Broj regiona u okviru operacionog kompleksa povećan je sa četiri na šest. Novi regioni su:Afrika, Azija,Bliski Istok,Sjeverna Afrika,Latinska Amerika i Karibi. Svaki region je organizovan u odjeljena zemalja članica. Svako odjeljenje ima rukovodeću strukturu sastavljenu od šefa operacione službe date zemlje,šefofa odsjeka za svaki od glavnih sektora i stalnog predstavnika. pored toga,regioni imaju tehničko odjeljenje koje je organizovano u pet funkcionalnih službi:trgovina i finansije,industrija i energija,poljoprivreda,infrastrukturne operacije i spoljno okruženje. Pored četiri regionalan potpredsjednika Banke postoje i postoje i potpredsjednici za konfinasniranje kao i za predsjedničke finansijske usluge,što integriše ključne finansijske aktivnosti zajmova Svjetske banke.

Izvori sredstava

Sredstva koja Svjetska banka obezbjeđuje potiču iz četiri osnovna izvora:
a)Prvi dio odnosi se na uplaćeni dio kvota zemalja članica koji je u odnosu na početni period rada Banke smanjen i sada iznosi 3%,što u apsolutnoj ukupnoj vrijednosti iznosi 10.06 milijardi dolara.