Subjekti turizma i slobodno vrijeme

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz geografije.

Socioloski posmatrano subjekti turizma nijesu samo turisti, nego i svi oni koji se sa njima susrecu u smislu zadovoljenja potreba turista, vlastitih potreba, kulturnog sretanja I uopste uspostavljanja drustvenih odnosa sa turistima. Naravno potrebno je i sa naucnog i sa prakticnog stanovista posebno posmatrati kategoriju turista kao subjeata turizma njihovu strukturu, kvantitativna I kvalitativna svojstva individualne I grupne karakteristike. Covjek ne moze da iskaze individualno “JA” u sredini u kojoj zivi ima potrebu da makar privremeno promijeni tu sredinu i tako predstavlja potencijalnog turistu. Promjenom drustvene sredine, radne sredine, porodicne sredine prekoracuje granice te sredine i dolazi u situaciju ostvarivanja individualnih i porodicnih sloboda, makar privremeno i povremeno. Dakle covjek tj turista putuje da bi prekoracio granice prostora u kojem stalno zivi, da bi izasao iz prostora ali i iz sebe kakav je u tom prostoru.
Jedna od najbitnijih covjekovih odlika svakako je njegova sposobnost da prekoracuje postojece granice stvarnosti i da kida uzrocni niz. To mozemo uzeti kao ontoloski argument da je covjek u svom bicu turista. Covjekova potreba za stalnim mjestom boravka za stabilnom organizacijom individualnog i porodicnog zivota, za odrzanjem etnokulturnog identiteta svoje zajednice time se ni jednog momenta ne dovodi u pitanje, naprotiv turisticko bice coveka kvalitativno posreduje u stabilizovanju i obogacivanju covjekovog zivota i rada u sredini stalnog boravka, u svojoj porodici, preduzecu, lokalnoj sredini, u svojoj drzavi. Zadovoljavanjem turisticke potrebe fizickim iskorakom iz prostora i duhovnim iskorakom iz sebe covjek investira u svoj duh, svoju kulturu, pronalazeci tako odredjeni smisao zivota van svog svakodnevnog okruzenja, vracajuci se tom okruzenju bogatiji. Bogatiji jer je otkrio bogatstvo drugih kultura , civilizacija, ljepote prirode i kao takav siri, sposobniji i spremniji da obogacuje svoju sredinu, porodicu, zajednicu.
Ovdje se obogacuju tri bitna momenta:
1.Spoznanje (duhovna aktivnost)
2.Iskustvo (prakticna i estetska aktivnost)
3.Prekoracenje granica (u spoju spoznanja i iskustva)

Covjek ima neugasivu strast da spozna nedostupnu stvarnost i stekne nova iskustva i da na taj nacin pomjera granice svog svijeta. Radoznalost je autonomni motiv covjekovog duha koji se zadovoljava atraktivnoscu otkrivanja nepoznatog. Progresivne posledice su nesporne : ubrzavanje, produbljivanje i sirenje covjekovih saznanja. Turisticko bice covjeka i turizam se nesporno uklapaju u ovaj proces.
Ovaj proces prate i negativne posledice ali one ne mogu nikad dostici snagu argumenata koji bi sprecavao covjeka da traga za novim da prekoracuje granice postojeceg. Samo postovanje postojecih granica predstavlja novo saznanje i novo iskustvo, tako da bez obzira na posledice koje nekad imaju progresivni a nekad regresivni karakter i uprkos postojecim zabranama, covjek ce prekoraciti postojeca ogranicenja, prekrsiti postojeca i uspostaviti nova pravila i zakone.
Pod pojmom turiste podrazumijeva se posjetilac, izletnik, ekskurzista sa privremenim boravkom van mjesta svog stalnog boravka. Turistu moramo posmatrati kao: nosioca odredjene kulture, primaoca odredjene (nase) kulture, potrosaca turistickih usluga, korisnika odredjene hrane, rekreativca, ljubitelja prirode i tako dalje. Turista je subjekat koji dozivljava svoje putovanje i sve ono sto prati to putovanje: zadovoljstva, napore, nezadovoljstva, susrete, formiranje misljenja i stavova, prihvatanje odredjenih vrijednosti.
Sto se tice ekonomske svrhe turisti su sve osobe koje ispunjavaju dva uslova: da su odsutni iz mjesta stalnog boravka, da trose novac u mjestu gdje se nalaze a da pri tome ne zaradjuju novac u tim mjestima. Odsutnost turiste iz svog mjesta u socioloskom diskusu ne tretira se samo kao vremensko-prostorna odsutnost, vec i sa stanovista povratka turiste sa novim utiscima, idejama, pogledima i slicno.
Motivi turistickog putovanja i drustveni i socijalno-psiholoski uslovi da oni prerastu u ponasanje.

U socioloskom znacenju motiva izdvajaju se sledeci elementi:
a)kontekst znacenja,
b)onaj koji djela,
c)posmatrac,
d)ponasanje

Kontekst znacenja je vezan kako za sredinu iz koje turisti dolaze tako i za sredinu u koju dolaze. U spoju karaktera drustveno-politickih, istorijskih, kulturnih, prirodnih i jedne i druge sredine najbolje se moze koncipirati sadrzaj slobodnog vremena koji ce biti u najboljoj saglasnosti sa motivima turista.
Drugi elemenat “onaj koji djela” odnosi se na sve subjekte ukljucene u turisticku djelatnost, a to znaci turiste, ali i one koji se bave turistickom djelatnoscu. Tu mozemo uvrstiti i kategoriju posmatraca.
U svakoj oblasti zivota i rada veliki je korak od motiva do ponasanja. Zbog toga je neophodno izuciti strategiju i taktiku koje ce najuspjesnije dovesti da turisticki motivi prerastu u stvarno ponasanje svih subjekata ukljucenih u turisticku djelatnost. Motive turistickog putovanja moramo diferencirano identifikovati zavisno od kategorije turista. Obicno se izdvajaju cetiri kategorije:
-domaci posjetioci,
-strani posjetioci,
-strani turisti,
-ekskurzisti,
mi ovdje ukljucujemo i potencijalnog turistu.

Neki turiste dijele u dvije grupe:
a)Oni koji putuju iz zelje za zadovoljstvom, odmorom, razonodom iz zdravstvenih razloga i
b)oni koji putuju zbog sluzbenih obaveza ili zelje za zaposljenjem
Socioloski posmatrano subjekti turizma nijesu samo turisti, nego i svi oni koji se sa njima susrecu u smislu zadovoljavanja potreba turista, sopstvenih potreba, kulturnog sretanja i uopste uspostavljanja drustvenih odnosa sa turistima. Potrebno je i sa naucnog i sa prakticnog stanovnistva posebno posmatrati kategoriju turista kao subjekta turizm: njihovu strukturu, kvantitativna i kvalitativna svojstva, individualne i grupne karakteristike.
Slozena struktura kategorije turista uslovljava i slozenu strukturu slobodnog vremena. Prema svakom od naznacenih elemenata treba planirati specificno slobodno veijeme i nacin njegovog realizovanja.
Posebno su interesantne sledece strukture: topografska (priroda kraja iz kojeg dolaze), starosna, polna, zdravstvena, obrazovna, etnicka, religijska, profesionalna, urbana i ruralna po oblastima djelatnosti.
Subjekti koji zadovoljavaju potrebe turista su mnogobrojni i raznovrsni od domacih do svjeckih turistickih institucija i organizacije. Ovjdje se u subjekte turizma ubrajaju svi oni koji na bilo koji nacin ucestvuju u turistickoj djelatnosti: pojedinac,