Trziste kapitala - ekonomija

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Tržište kapitala kao sasatavni deo finansijskog tržišta, predstavlja faktor globalizacije nacionalnih ekonomija posebno preko svog instrumentalnog dela. Time se omogućava investitorima iz gotovo cijelog svijeta da brzo i efikasno mijenjaju strukturu svog investicionog portfolija, pri čemu se misli prvenstveno na investiranje u vrednosne papire.

Efekti su jedna vrsta dugoročnih hartija od vrednost. Pojmovi «efekti» i «hartije od vrednosti» se u teoriji i praksi koriste u istom smislu, što je pogrešno. Efekti se javljaju u formi prelivanja dugoročnih novčanih fondova između krajnjih nosilaca njihove ponude i potražnje, koje se vrši preko dugoročnih hartija od vrednosti.

Berza efekata je institucionalizovano sučeljavanje ponude i potražnje efekata. Ono se obavlja na tačno određenom mjestu u zgradi berze koja se zove ring, pit ili parket. Temeljne karakteristike berze efekata su:
Precizna i stroga pravila poslovanja, tačno određeno vrijeme rada ili sastanaka, obavljanje poslova isključivo od strane registrovanih berzanskih trgovaca i posrednika, nadzor berzanskih ili državnih organa i efikasnost obavljanja poslova aukcionim ili elektronskim putem. Sve berze efekata imaju identične ciljeve i način rada, ali ne i organizaciju.

Ovaj rad predstavlja samo još jedan pokušaj da se bar malo približe osnovne kategorije, termini i aktivnosti uobičajeni za berzu efekata, a samim tim i za tržište kapitala koji je opet sastavni deo finansijskog tržišta.

TRŽIŠTE KAPITALA

Tržište kapitala se može definisati kao sistematsko i relativno direktno sučeljavanje krajnjih nosilaca ponude i potražnje dugoročnih novčanih fondova ili fondova sa rokom dospjeća preko jedne godine. Utvrđeno je da se oko 1/3 tržišnog prometa kapitala obavi na institucionalizovanom tržištu-berzi, a 2/3 izvan nje.

Učesnici na tržištu kapitala obuhvataju grupaciju brokera i dilera angažovanih na berzi i izvan nje kao katalizatorski nukleus tržišta, te krajnje učesnike kao definitivne nosioce ponude i tražnje dugoročnih novčanih fondova.

Prelivanje dugoročnih novčanih fondova između krajnjih nosilaca njihove ponude i potražnje se vrši preko dugoročnih hartija od vrednosti koje se najčešće javljaju u formi efekata. Efekti se dele na one sa:

-fiksnim,
-varijabilnim,
-mjesovitim prihodom.

EFEKTI SA FIKSNIM PRIHODOM

Efekti sa fiksnim prihodom daju vlasniku pravo potraživanja (prema izzavaocu), određeno glavnicom (ili nominalnom vrednošću papira) uvećanom za pripadajuću kamatu. To pravo predstavlja zakonsu obavezu izdavaoca, čak i u slučaju njegovog stečaja. Isplatu kamata izdavalac vrši prema ugovorenoj dinamici, najčešće polugodišnje i to prema utvrđenoj kamatnoj stopi na osnovu podnešenih kamatnih kupona od strane držalaca efekata.
Efekti sa fiksnim prihodom se jasno razlikuju od drugih, sličnih vrsta dugoročnih hartija od vrednosti (koje inače nemaju karakter efekata) kao što su rentni papiri koji isključuju isplatu glavnice, te anuitetni papiri kod kojih se uz kamatu u ugovorenim isplatnim intervalima vrši i isplata alikvotnog dela glavnice. Ti papiri imaju inače minoran značaj u odnosu na efekte.

Efekti sa fiksnim prihodom se dele na efekte javnog i privatnog izdanja.

U efekte javnog izdanja spadaju državne obveznice, odnosno obveznice regionalnih i lokalnih vlasti, te privrednih organizacija javnog sektora. Osnovna svojstva tih obveznica se ogledaju u minimalnom kreditnom riziku, poreskim olakšicama, te emotivnom i materijalnom zadovoljstvom kupaca zbog korištenja infrastrukturnih objekata izgrađenih sredstvima mobilisanim emisijomovih papira.

U efekte privatnog izdanja spadaju: obligacije banaka i štedionica, hipotekarne založnice, industijske obveznice i srednjoročne obveznice. Ovi papiri impliciraju viši rizik, ali i kamatni prihod u odnosu na one javnog
izdanja. Kao sredstvo obezbjeđenja kupca služi: celokupna ili dinamična
aktiva izdavaoca, zbog nekih drugih hartija od vrednosti, garancija neke renomirane institucije i sl.

Pored navedene podele, u literaturi se efekti sa fiksnim prihodom dele i na tradicionalne i savremene.