Inflacija - ekonomija

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Inflacija se može meriti različitim indeksima cena: indeksom proizvođačkih cena, indeksom potrošačkih cena i deflatorom društvenog proizvoda. Primena različitih indeksa cena, zbog različitosti samih indeksa (npr. indeks proizvođačkih cena obuhvata samo neke proizvode, a indeksa troškova života obuhvata i neke usluge), implicira određene razlike u utvrđenoj stopi inflacije. Najčešće se inflacija meri prema indeksu potrošačkih cena, koji obuhvata fiksnu korpu dobara i usluga i uključuje hranu, odeću, stanovanje, prevoz i razonodu. Indeksi proizvođačkih cena mere cene roba u različitim fazama proizvodnje, a dele se na indekse gotovih proizvoda, poluproizvoda i sirovina. Takođe obuhvataju i nivo cena u trgovini na veliko. Deflator se upotrebljava da bi se eliminisao uticaj inflacije iz diuštvenog proizvoda, a definiše se kao prosečne promene cena svih dobara koja su uključene u društveni proizvod.
Postoje vise vrsta inflacije, u zavisnosti od kriterijuma kiasifikacije. Prema intenzitetu, razlikuju se puzajuća, umerena, galopirajuća i hiperinflacija. O blagoj i puzajućoj inflaciji govorimo kada stopa inflacije na godišnjem nivou ne prelazi 5%. Umerenu inflaciju karakteriše rast opšteg nivoa cena u rasponu od 5-15% godišnje. Kada cene rastu sporo, onda ljudi imaju poverenja u novac jer znaju da će za istu količinu novca biti u stanju da u budućnosti kupe približno istu količinu robe koju bi mogli da kupe danas. Galopirajuća inflacija postoji kada godišnja stopa inflacije prcde 15%. Ona unosi nesigurnost u privredu i dovodi do ozbiljnih ekonomskih poremećaja. U takvim uslovima novac postepeno gubi svoju vrednost, a realna kamatna stopa jc često negativna. Pretpostavimo da poscdujctc 100 dinara i da za till 100 dinara možete danas kupiti dva odcla. Ali, limes to toga vi odlučite da taj novac stavite u banku uz nominalnu kamatnu stopu od 14%. Na kraju godine dobićete 114 dinara, ali ako je stopa inflacije te godine iznosila 18%, vaša odela koštaće sada 118 dinara i vi nećete moći da ih kupite. Vaša rcalna kamatna stopa u ovom slučaju je negativna (iznosi -4%) i ona je uslovila pad vaše kupovne moći. Prema tome:
rcalna kamatna stopa = nominalna kamatna stopa - stopa inflacije
U uslovima galopirajucc inflacije ljudi kod sebe drže minimum novca neophodan za dnevne transakcije, a preostali deo novca ulažu u druge oblike imovine kao što jc roba, nekretnine i si. Većina ugovora izmedu preduzcća indeksira se za iznos stope inflacije. Galopirajuća infla¬cija, po pravilu, vrlo brzo prelazi u hiperinflaciju. O tome kada nastupa hiperinflacija postoje među ekonomistima različita gledišta, ali je najšire prihvaćena Kaganova definicija da do hiperinflacije dolazi kada mesečna stopa rasta cena prede 50%. U uslovima hiperinflacije porast cena na godišnjem nivou meri se milijardama, bilionima procenata, pa čak i vise. U dosadašnjoj istoriji vise zemalja je prošlo kroz period hiperinflacije. Najpoznatiji, i najčešće pominjan, je primer nemačke hiperinflacije iz 1922 i 1923, a iz novije istorije bi mogao da posluži primer jugoslovenske hiperinflacije iz 1992/93. U uslovima hiperinflacije ljudi žele da se što pre otarase gotovog novca jer novac ubrzano gubi svoju vrednost. Dolazi do poremećaja relativnog odnosa između cena, naročito kod onih proizvoda i usluga koje proizvodi država, ili čije cene kontroliše. Cene vise ne odražavaju stvame troškove u proizvodnji dobara i usluga, što znači da ne šalju vise pravilne signale učesnicima na tržištu. Na socijalnom planu hiperinflacija vodi preraspodeli bogatstva, pri čemu su dužnici favorizovani, a poverioci su u lošijem položaju. Obično se smatra da do hiper¬inflacije dovodi nekontrolisano štampanje novca kojim neke države pokušavaju da pokriju budžetski deficit. Medutim, postojanje budželskog deficita ne mora