Inflacija

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Inflacija je jedna ekonomsko - finansijska pojava, izazvana poremećajima ravnoteže u faktorima proizvodnje, a kao njena posledica nastaje povećanje novčanog opticaja emisijom novčanica i kreditnog novca bez odgovarajućeg pokrića u metalu ili proizvodnji. Inflacija je povećanje novčanog opticaja preko one količine pri kojoj se opšti nivo cijena održava na dosadašnjoj visini. Drukčije rečeno: inflacija je ono povećanje novčanog opticaja koje ima kao posledicu porast opšteg nivoa cena ...

Prema tome, nije svako povećanje novčanog opticaja još inflacija ... Problem nastaje tek onda kada se količina novca menja bez odgovarajuće promene na strani robe, tako da to menjanje počinje da utiče na opšti nivo cijena

Inflacija je veoma kompleksna i heterogena privredna pojava, koja se, kako se čini, nikad ne pojavljuje dva puta na isti način, tako da je teško, gotovo i nemoguće, generalno definisati

O inflaciji se može govoriti samo dotle dok cene skaču
Čim se cene zaustave na bilo kojem nivou, nema više inflacije, ma koliko novi opticaj bio veći od ranijeg.

POJAVA INFLACIJE- HIPERINFLACIJE

Inflacija je pojava veoma starog porekla (25 vekova), kao i sam termin (1 vek) koji potiče od od latinske reči inflatio, što znači nadimanje. Termin inflacija nastao je tokom američkog građanskog rata 1861-65. Tzv. “papirna obmana” u vreme američkog građanskog rata kada dolazi do paralize privrede.Uz nemogućnost da se dođe do finansijskih sredstava na drugi način, država je izdavala papirni novac bez pokrića. Novčanica od 1 $ vredela je 2,5 centa.
Državna blagajna je bila prazna, a unutrašnji dug ogroman.Škotski finansijer i merkantilist Džon Lo je dobio ideju da osnuje banku u Parizu 1716. Banka je primala u depozit trgovačke menice (uz blagu eskontnu stopu).U zamenu je njihovim vlasnicima izdavala banknote, koje su bile plative po viđenju jer su se u svakom trenutku mogle pretvoriti u srebrni i zlatni novac

Državni dugovi su se smanjivali jer su se bankarskim papirima isplaćivali državni poverioci. Cena državnih hartija je u slobodnoj prodaji skočila, a poslovanje kompanija doprinelo je snažnom oživljavanju industrije i trgovine.Ovo se takođe povoljno odrazilo na državnu blagajnu. Do sloma je došlo kada je javnost otkrila da su banknote bez stvarnog pokrića.

U prošlom veku ukupno je zabeleženo 16 hiperinflacija. Prvi talas nakon I svetskog rata u periodu 1921-24. zadesio je Austriju, Nemačku, Mađarsku, Poljsku i Rusiju.Najduže je trajala u Rusiji - 26 mjeseci
Nemačka je primjer da inflacija ne dovodi nužno do raspada proizvodnje sve dok ne pređe u hiperinflaciju. Naime, obim nacionalne proizvodnje neprekidno je rastao sve do 1923.

Umesto proizvodne aktivnosti počinju da dominiraju špekulacija, korupcija, zloupotreba položaja i sl. Te godine cene su rasle munjevito i papirni novac je za sat gubio 50% ili više od vrednosti. Drugi talas hiperinflacija nastaje nakon II svjetskog rata uz značajne sličnosti sa prethodnim talasom. Pogođene su Kina (26 mjeseci), Grčka i Mađarska

Sledeći talas hiperinflacija pojavio se 80-ih, s tim što je sada u pitanju umesto rata bila prezaduženost zemalja.Hiperinflacija je zadesila Argentinu, Boliviju, Brazil, Nikaragvu, Peru, Poljsku, SFR Jugoslaviju 1989. i SR Jugoslaviju 1992. U poslednjem slučaju trajala je 25 mjeseci, uz prosečnu mesečnu stopu rasta od 760,7, a poslednji mjesec hiperinflacije je bio januar 1994.

U novom slučaju hiperinflacije proces obaranja je mnogo kompleksniji i složeniji nego u slučaju klasičnih hiperinflacija.Pojedine zemlje su uspele da stabilizuju devizni kurs i obuzdaju drastičnu hiperinflaciju, ali ne i da eliminišu visoku inflaciju
Razvili su se novi modeli obaranja hiperinflacije.Mađarska hiperinflacija iz 1946. je najviša u ekonomskoj istoriji, potom u SRJ

Druga hiperinflacija u Jugoslaviji nastala je u privredi koja je izložena sankcijama, uz ekonomsku blokadu i ratno okruženje, odnosno uz jake šokove na strani ponude i tražnje.Ovo je delovalo na promenu karaktera hiperinflacije i ponovnog vraćanja na klasičan oblik hiperinflacije.U periodu 1960-89, zemlje koje su imale brži rast od proseka imale su i prosečnu stopu inflacije od 12%, a suprotno 31%.

VRSTE INFLACIJE

1. Prema uzročno-posledičnim vezama:
a) inflacija tražnje - prevelika tražnja u odnosu na ponudu (novčane mase, nominalnih dohodaka, potrošnje);
b) inflacija troškova - povećani troškovi proizvodnje (sirovine, repromaterijala, energije) ili povećanja cene radne snage;
c) strukturna inflacija - narušeni elementi ravnoteže privredne strukture (u manje razvijenim zemljama);
d) uvezena inflacija - porast cena samo određenih uvoznih komponenti, zbog njihovog povećanja na svetskom tržištu (energije i sirovina - nafte);
e) psihološka inflacija - rezultat psiholoških efekata (inflacionih očekivanja) u uslovima intenzivnog ubrzanja inflacione spirale;
f) izazvana socijalno-političkim faktorima - prilikom prelaska na tržišne uslove i slobodno formiranje cijena;

2. Prema nastajanju:
a) apsolutna - stvarno povećanje količine novca u opticaju;
b) relativna - povećanje brzine opticaja novca, bez povećanja stvarne količine novca u opticaju

3. Prema intenzitetu:
a) puzajuća - do 4% godišnje;
b) galopirajuća - do 100% godišnje;
c) hiperinflacija - preko 100% ili čak više hiljada ili miliona godišnje i čak mesečno