Geoloski razvoj i reljef Afrike

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz geografije.

Posle Velikog Praska (eng. Big Bang), otprilike pre oko 13,7 milijardi godina nastao je svemir, materija, prostor i vreme. Univerzum se iz jedne sitne čestice raširio u nedogled, poznato je da se i danas svakog sekunda i dalje širi. U toj gomili planeta, zvezda, asteroida i drugih nebeskih tela mi smo se nastanili na planetu Zemlju, koja je nastala mnogo kasnije, pre oko 4,5 milijarde godina. U početku Zemlja je nije izgledala ovako kao što je danas znamo. Tada je na Zemlji bio samo jedan kontinent - superkontinent, tj. Pangea, sastavljen od svih današnjih kontinenata i sa svih strana okružen vodom. Taj ogromni okean se nazivao Pantalas. Vremenom se tektonskim pokretima Pangea počela cepati na delove formirajući današnje kontinente, koji se takođe svakodnevno pomeraju u milimetrima, zato je trebalo stotine miliona godina da se superkontinent razdeli na sitnije komade koji su nam danas poznatiji kao: Severna i Južna Amerika, Evropa, Afrika, Azija, Australija i Antarktik. Pangea, najmlađi superkontinent, postojao je od pre 300 do pre 180 miliona godina.

GEOLOŠKI RAZVOJ AFRIČKOG KONTINENTA

U mezozoiku se Afrika počinje odvajati od Pangee, dobijajući svoj oblik kakav nam je danas poznat, a i položaj. Danas se tlo Afrike sastoji od tri glavne ploče, odnosno područja od podrumskog kompleksa stena koje su bile geološki stabilne stotine miliona godina. Kalahari ploča se nalazi u južnoj Africi, Kongo ploča u centralnoj Africi, i severozapadna afrička ploča, čine jezgru Zapadne Afrike, centrirano u zapadnoj Sahari. Područja između ploča sadrže ponešto mlađih stena. Ta područja su prošla kroz više opsežnih i kontinuiranih geoloških promena do kraja prekambrijuma, uzrokovane procesima kao što su vulkanizacija, savijanje, rasedanje i nabiranje.

RASEDANJE I TEKTONSKI ROVOVI

Pucanjem Zemljine kore, nastavlja se raspadati afrički kontinent. Rovovi ili procepi se javljaju između dva dela od kore koji se kreću sporije i sporadično jedan u odnosu drugi; ili se jedan od drugog razdvajaju, ili klize gore, dole, odnosno sa jedne strane na drugu. Kada se dva komada zemlje razdvajaju, brojni paralelni procepi se stvaraju između njih, dok se ivice kidaju i padaju dole. Rezultat ovoga je formiranje tektonskog rova, uz stalno snižavanje dna rova koji je okružen strmim liticama.

Veliki tektonski rov danas (levo) i za nekoliko miliona godina od sada (desno), kada će se verovatno istočni deo Afrike odvojiti od ostatka kontinenta
U Africi se nalazi velika tektonska dolina, poznatija kao Veliki istočnoafrički rov, najveći sistem dubokih raseda na Zemlji. Počinje u jugozapadnoj Aziji. Galilejsko jezero, Mrtvo more i reka Jordan se nalaze u ovom rovu. Njegovo protezanje dalje prema jugu ide preko Crvenog mora, zatim preko etiopsko - somalijske visoravni do jezera Turkana (Rudolfovo jezero). Tu se razdvaja u dva kraka koja zaobilaze Viktorijino jezero. Dalje idući prema jugu proteže se preko Albertovog jezera, Edvardovog jezera, jezera Kivu, jezera Tanganjika (drugo po dubini u svetu), jezera Malavi i završava se u donjem toku reke Zambezi. Duž ovih raseda, vertikalno su pomerani delovi Zemljine kore. Izdizanjem Zemljine kore, nastali su horstovi. Spuštanjem Zemljine kore nastali su rovovi u kojima su smeštena najveća jezera Afrike. Za nekoliko miliona godina od sada, Veliki tektonski rov će se proširiti i produbiti, pa će se Istočna Afrika verovatno odvojiti od ostatka kontinenta. Veliki tektonski rov nije ravnomerno izgrađen: