Učesnici na tržištu novca - tržište novca

Maturski. seminarski i diplomski radovi iz ekonomije: menadzment, marketing, finansija, elektronskog poslovanja, internet tehnologija, biznis planovi, makroekonomija, mikroekonomija, preduzetnistvo, upravljanje ljudskim resursima.

Po svojoj pravnoj prirodi novac predstavlja ispravu o dugu bankarskog sistema koji se nalazi u posjedu lica izvan bankarskog sistema. U tom smislu bankarski sistem stvara novac, koji ima vrijednost samo dok se nalazi u opticaju. Učesnici institucionalnog tržišta novca, koji se pojavljuju na strani ponude ili na strani potrežnje novca, utvrđuju se zakonima pojedinih zemalja.

Institucionalno tržište novca je obično “zatvoreno” tržište koje je ograničeno na nekoliko najznačajnijih učesnika čija su prava i obaveze normativno uređeni.

Na količinu novca u opticaju utiču svi dijelovi bankarskog sistema, a glavni učesnici na tržištu novca su:
1. Centralna banka
2. Poslovne banke kao osnovni učesnici i subjekti trgovine novcem3.

Specjalizovane posredničke finansujske organizacije koja je ovlaštena za
vršenje takvih poslova.

Centralna banka predstavlja banku koja kreditira sve ostale banke i ona je banka države,a poslovne banke predstavljaju finansijskog posrednika između lica koja štede i lica kojima za određeno vrijeme taj novac može da bude pozajmljen radi potrošnje ili neke investicije.

Broj članova berze novca, njihova prava i obaveze te način trgovine regulisan je detaljno statutom ili sličnim normativnim aktom. Svi ostali privredni subjekti koji imaju viškove ili manjkove likvidnih novčanih sredstava, a nisu članovi novčane berze, mogu svoje potrebe zadovoljiti preko službenih članova berze i specjalizovanih posrednika koji rade za njihov račun.

Dok poslovne banke na tržištu novca obavljaju poslove u ime svojih komitenata iz privrede, centralna banka obavlja poslove za državu, odnosno za vladu i njene institucije.

CENTRALNA BANKA

Centralna banka je jedna od najznačajnijih institucija u svakoj zemlji i činjenica je da su centralne banke posebno značajne za svaku zemlju i njenu ekonomiju.

Centralna banka je javna agencija sa eksplicitnom zakonskom metodom, a poseban zakon o centralnoj banci reguliše njenu organizaciju,upravljanje i poslovanje. Centralna banka,kao agencija države,ima značajnu funkciju javne kontrole i nadzora nad finansijskim sistemom i nad ponudom novca u ekonomiji. Osnovni zadatak centralne banke je da kontroliše ponudu novca i kreditne uslove u zemlji. Ona to postiže preko tri instrumenta monetarne politike i to:operacijama na otvorenom tržištu, politikom diskontnih stopa i preko politike obaveznih rezervi. Ona ne radi direktno sa javnošću;prvenstveno je ‚‚banka banaka‚, a posluje sa komercionalnim bankama i dilerim hartija od vrijednosti poravnavajući plaćanja među njima.

Centralna banka u svakoj državi ima funkciju “banke banaka”. Ona je autonomna i samostalna u vođenju monetarne politike i regulisanju tržišta novca pomoću instrumenata koji joj stoje na raspolaganju (eskontne stope, stope obaveznih rezervi itd.).

Parametri i “pravila ponašanja” koje formira centralna banka obavezni su za ostale učesnike koji svoje ponašanje prilagođavaju politici centralne banke. Značajne odluke centralne banke se na tržištu novca izražavaju kao uslovi i “okviri” poslovanja, a one su sledeće:

1.Odluke o visini eskontne i diskontne stope čime se djeluje na cjenu upotrebe novca,

2.Odluke o povećanju ili smanjenju novčanih kontigenata čime se djeluje na obim ponude novca,

3.Odluke o povećanju ili smanjenju obaveznih rezervi (koje poslovne banke moraju držati kod centralne banke) čime se djeluje na obim potražnje novca,