Bankarske garancije u medjunarodnom poslovanju

Međunarodni platni promet podrazumeva procedure i postupak u vezi sa novčanim plaćanjima koja nastaju iz materijalno-pravnog odnosa subjekata koji u njemu učestvuju. Njegov je cilj da se olakša način međunarodnih plaćanja. Osnov plaćanja između subjekata koji učestvuju u međunarodnom platnom prometu može proizilaziti iz obaveza koje se odnose na plaćanja u vezi sa: prometom roba, izvršavanjem određenih usluga i radova i dužničko-poverilačkim odnosima, kao i obaveza koje proizlaze iz finansijskih (dažbinskih) odnosa. Analiza uloge platnog prometa sa inostranstvom najčešće se ne odnosi na plaćanja koja se obavljaju u gotovom novcu, već na ona koja se u većini slučajeva koriste posredstvom jedne ili više banaka. U postupku realizacije platnog promjeta najčešće učestvuje veći broj subjekata: nalogodavac, koji naređuje, odnosno izdaje nalog za plaćanje, jedna ili više banaka (posrednik) i korisnik plaćanja (primalac). Sredstva plaćanja u platnom prometu sa inostranstvom najčešće su devize, valute te plemeniti metali (većinom zlato). Značaj instrumenata plaćanja koji se koriste u međunarodnom platnom prometu najbolje se vidi iz već datih podataka koji se odnose na vrednost ukupnog svjetskog izvoza i uvoza u poslednjih tridesetak godina prošlog vijeka. Taj značaj je zbog porasta međunarodne trgovine i njene uloge u funkciji proizvodnje još veći, s obzirom da se isti ne primenjuju samo kada su u pitanju plaćanja u vezi sa izvozom proizvoda, već i na ona koja se odnose na nerobna plaćanja (turistička putovanja i druge stavke na sektoru usluga) i, uopšte, u obavljanju međunarodnog prometa roba, usluga i kapitala.

Platni promet se obavlja korišćenjem različitih instrumenata čija je primena u mnogim slučajevima pod uticajem promena u deviznim i spoljnotrgovinskim propisima pojedinih zemalja. Česte izmene nacionalnih propisa nametnule su potrebu iznalaženja takvih međunarodnih instrumenata plaćanja koji treba da što prije i što efikasnije omoguće realizaciju odgovarajućih plaćanja. Zbog toga su i glavni instrumenti plaćanja koji se koriste u međunarodnom platnom prometu postali predmet međunarodnog dogovaranja o potrebi iznalaženja univerzalnih pravila za njihovu primenu. S tim u vezi, donose se odgovarajući međunarodni sporazumi, kao i preporuke za uređivanje nacionalnih zakonodavstava i propisa.

Platni promet sa inostranstvom karakteriše ne samo prostorna udaljenost, već i činjenica postojanja prebivališta subjekata u različitim suverenim državama i sa različitim zakonodavstvima i propisima. Zato on ima za cilj: da omogući obavljanje raznovrsnih trgovinskih transakcija u devizama (konvertibilnim i nekonvertibilnim, kliringu i nacionalnim valutama), korišćenjem raznih instrumenata plaćanja i u kontaktima subjekata koji se često i ne poznaju. Naime, subjekti koji učestvuju u realizaciji robnog i nerobnog prometa domicilirani su na suvjereno različitim teritorijama, i suočeni su sa elementima nesigurnosti i neizvesnosti. I to ne samo u vezi sa njihovim materijalnim položajem, već često i usled uticaja raznih institucionalnih, pa i političkih faktora u jednoj ili drugoj zemlji.