Gotovi Seminarski Diplomski Maturalni Master ili Magistarski

Puna verzija: EKONOMIČNOST
Trenutno pregledate Lite verziju foruma. Pogledajte punu verziju sa odgovarajućim oblikovanjima.
SADRŽAJ


1. UVOD ................................................................................................................................ 3
2. PREDMET, CILJEVI, HIPOTEZA I METODE PISANJA ............................................. 4
3. PRINCIP EKONOMIČNOSTI ......................................................................................... 5
3.1. Pojam i značaj ekonomičnosti ........................................................................................ 5
3.2. Mjerenje ekonomičnosti ................................................................................................. 5
3.3. Faktori ekonomičnosti .................................................................................................... 7
3.4. Analize ekonomičnosti ................................................................................................... 8
3.5. Mogućnosti povećanja ekonomičnosti ........................................................................... 12
4. ZAKLJUČAK ...................................................................................................................13
5. LITERATURA ................................................................................................................. 14




1. UVOD


Tema ovog seminarskog rada usmjerena je prema istraživanju jednog od najvažnijih principa ekonomije a to je princip ekonomičnosti. Poznato je da postoje još dva ekonomska principa a to su produktivnost i rentabilnost. Svi ovi gore navedeni principi su međusobno povezani i svako preduzeće da bi uspješno poslovalo mora da se drži ova tri principa i da ih u praksi primjenjuje.
Ekonomičnost je ekonomski princip poslovanja koji ima za cilj da se ostvari određena proizvodnja ili usluga uz što manje troškove. Ekonomičnost se može i kvantitativno izraziti, u tom smislu ekonomičnost je odnos između proizvodnje i troškova za ostvarenje te proizvodnje.
Ovu temu sam izabrao iz tog razloga što smatram da je za mene bitno da naučim što je moguće više o svim ekonomskim principima a samim tim i o principu ekonomičnosti



3.3. Faktori ekonomičnosti


Faktori koji djeluju na veličinu ekonomičnosti su raznovrsni. Oni su različuti u pojedinim preduzećima. U osnovi se odnose na: smanjenje utroška predmeta rada, smanjenje troškova sredstava za rad i smanjenje troškova rada.

Faktori koji djeluju na utrošak predmeta rada su:

• karakteristike proizvoda,
• materijala,
• sredstava za rad,
• tehnološkog procesa,
• radnih uslova.

Ušteda u materijalu, neposredno ili posredno, može se ostvariti:

• ako se proizvodi projektuju tako da se mogu izraditi s najmanjim mogućim utroškom materijala, naročito kada su u pitanju materijali u kojima je oskudica ili materijali koji su skuplji;
• ako se prilikom nabavki vodi računa o tome da se kupe mašine i oprema koji su najekonomičniji s obzirom na utrošak materijala u procesu proizvodnje pri datom nivou rentabilnosti;
• ako se vodi računa o tome da se taj postupak adekvatno sprovodi;
• ako se vodi računa da se radnici pravilno obuče i podstiču, tako da oni sami ne žele da izbacuju škart robu; koja, razumljivo predstavlja gubitak u materijalu;
• ako se vodi računa o ispravnom rukovanju i smještaju u svim fazama, počev od prijema sirovina do finalnog proizvoda, a prvenstveno ako se obrati pažnja na to da se eliminiše svako nepotrebno kretanje materijala;
• ako se vodi računa o tome da se roba pravilno pakuje, tako da se ne ošteti na putu do potrošača.

Pravilnim analiziranjem izvršenja ekonomičnosti, izračunavanjem globalnih i parcijalnih pokazatelja, upoznaju se uzroci koji su uticali na postignuti nivo ekonomičnosti. Mjere za povećanje ekonomičnosti imaju za cilj povećanje količine proizvoda (ukupnog prihoda) sniženje utrošenih elemenata proizvodnje (troškova. One su uslovljene objektivnim (društveni i tehnički uslovi) i organizacionim činiocima.


Društveni činioci direktno utiču na ekonomičnost proizvođača preko plana i tržišnih cijena. Društveni faktori koji djeluju na zaradu, u prvom redu preko društvenog plana su: društvena akumulacija, zajednička društvena potrošnja, investicije i spoljnotrgovinski bilans. Proporcija društvenog plana utiče na ekonomičnost svojim uticajem na formiranje tržišnih cijena.

Karakteristike proizvoda utiču na trošenje materijala za izradu. Od karakteristika proizvoda zavisi normativ materijala, kao količina materijala potrebna za izradu jedinice proizvoda. Karakteristike proizvoda takođe utiču i na trošenje sredstava za rad. Tako npr. različiti su utrošci materijala kod mehaničke obrade materijala koji se vrši livenjem, kovanjem, ili valjanjem. Pored uticaja na utroške rada karakteristike sredstava za rad utiču na utroške materijala i samih sredstava za rad. Na trošenje materijala karakteristike materijala utiču preko sopstvenog kvaliteta i preko uticaja jednog na trošenje drugog materijala. Npr. u hemijskoj industriji ukoliko je kvalitet jednog materijala bolji, ili slabiji, on će uticati na trošenje drugih materijala sa kojima zajednički učestvuje u tehnološkom procesu. Karakteristike materijala značajno utiču i na troškove sredstava za rad. Obrada tvrdih materijala, različitih dimenzija, obima i sl. Različito će uticati na fizičko trošenje (habanje sredstava za rad, trošenje alata i dr.).

Prirodni i tehnički uslovi rada utiču i na trošenje materijala (klimatski uslovi, temperatura, vlažnost, svjetlo, buka i dr.).

Organizaciono uslovljeni faktori ekonomičnosti preduzeća su u domenu preduzeća. Na njih preduzeće može djelovati na razne načine. Osnovni organizaciono uslovljeni faktori utrošaka i troškova materijala su konstrukcione greške, greške u izboru materijala, greške u izboru sredstava za rad, kvarovi u proizvodnji i dr.

Pitanja nabavnih cijena sredstava za proizvodnju i korišćenja kapaciteta su takođe u značajnoj mjeri u domenu organizacionih činilaca ekonomičnosti.


3.4. Analize ekonomičnosti


U poslovnoj ekonomiji preduzeća analize ekonomičnosti imaju veliki značaj. Analize ekonomičnosti obuhvataju:

• analizu nivoa ukupnih troškova proizvodnje,
• analizu troškova reprodukcije na uporedivoj proizvodnji,
• otkrivanje i ispitivanje uticaja pojedinih faktora na nivo ekonomičnosti.

U analizi ekonomičnosti mjere se i ispituju određeni odnosi koji mogu da se podijele i u tri grupe:

• odnos dvije raznovrsne kategorije u istom periodu (odnos proizvodnje i troškova),
• dinamički (odnos troškova tekućeg prema troškovima baznog perioda),
• strukturni (učešće troškova pojedinih vrsta u ukupnim troškovima).



Ekonomičnost se može izražavati na više načina, kao što su:

• odnos ukupnih troškova realizovane proizvodnje prema vrijednosti realizovane proizvodnje,
• odnos ukupnih troškova dovršene proizvodnje prema vrijednosti dovršene proizvodnje,
• odnos troškova proizvodnje prema količini proizvoda u neutralnom periodu,
• odnos ukupnih troškova određenog proizvoda prema vrijednosti ili količini tog proizvoda,
• odnos dijelova ili vrsta ukupnih troškova (materijal, lični dohotci, amaortizacija) prema vrijednosti ili količini proizvoda i dr.

U analizama ekonomičnosti je preporučljivo da se vrijednost proizvodnje i utroška
izražava u stalnim cijenama, kako bi se u određenoj mjeri isključili uticaji promjena u cijenama i dr.

U procesu proizvodnje je moguće izbjeći škart, odnosno apsolutno njegovu pojavu ili je izvjesnim mjerama tehno-ekonomskog karaktera u procesu rada i organizaciji poslovanja moguć njegov obim svesti na racionalan nivo.

Škart predstavlja gubitak proizvodnje, to znači da se škart u proizvodnji odražava na visinu troškova i smanjuje ekonomičnost proizvodnje, zatim na produktivnost rada, jer smanjuje produktivnost rada i radnika i sredstava za proizvodnju, ali i na rentabilnost poslovanje, jer utiče na kvalitet proizvoda, a preko toga na njihovu prodaju na tržištu.

Sa tehničke tačke gledišta škart u proizvodnji može da nastane iz više razloga. Po obimu može da bude različit prema uzrocima koji ga izazivaju i faktorima koji djeluju na njegovu pojavu. Škart može da nastane krivicom radnika, sredstava za rad, predmeta rada i tehničke dokumentacije. Jasno je da i drugi faktori i uslovi utiču i prouzrokuju pojavu škarta, kao npr. uslovi rada na radnom mjestu, način razmještaja mašina i ostale opreme, opšta organizacija procesa rada i proizvodnje, prikladnost radnog prostora i sl.

Škart radnika je svaki škart nastao usljed nepažnje radnika ili protiv-propisnog rada na radnom mjestu. Uslovi za postizanje posebnog kvaliteta izrade zadovoljeni su :

• Ako sredstva rada odgovaraju (mašine, alati, materijali, ostale naprave i sl.),
• Ako je radnik ispravno podučen za poslove predviđene operacionim listom i planom.
• Ako su dijelovi sa prethodnih operacija ispravni.

Drugi faktor koji prouzrokuje škart u procesu proizvodnje je škart sredstava za rad. Sredstva za rad u ovom slučaju obuhvataju osnovne ili glavne mašine na kojima se (ili uz pomoć kojih se) proizvodnja obavlja, pomoćne mašine, pomoćne naprave, i alat. Sredstva za rad su obično specijalno namijenjena za određenu vrstu obrade, izrade i sl., i namjena tih sredstava se mora poštovati.


U procesu proizvodnje škart može da nastane ako je mašina istrošena i u većoj ili manjoj mjeri amortizovana, pa ne omogućuje potreban kvalitet izrade. To nastaje zbog istrošenosti funkcionalnih dijelova, prenosnih mehanizama, radnih površina, dejstvujućih elemenata i dr. Pored toga što se ne može postići potrebna preciznost kod izrade na ovakvim mašinama i njihovim alatima, može doći do zastoja u toku dana, zatim lomljenja dijelova mašina, alata i sl. U takvim okolnostima može doći i do povrede radnika i prouzrokovanja većih materijalnih šteta. Prije nego što se na određenim mašinama počne sa radom i proizvodnjom nekog artikla, potrebno je ispitati u kakvom su fizičkom i funkcionalnom stanju, može li se njima postići odgovarajući kvalitet izrade artikla, postoji li mogućnost povrede radnika pri propisanom načinu obrade, mogućnost pojave škarta i td. Iz tog proizilazi da je potrebno ispitati, pripremiti i opremiti mašinu za svaku pojedinu namjeravanu upotrebu u procesu proizvodnje, kako ne bi došlo do neželjenih posljedica. Postoje izvijesne mogućnosti da se gubitci usljed povećanja škarta umanje na taj način što se može kvalitetnim tekućim i investicionim opravkama njihovo stanje popraviti. Bitno je da se opravke vrše blagovremeno i sistematski.

Pored mašina i alat je bitan elemenat u okviru faktora sredstava za rad od kojeg zavisi kvalitet proizvodnje i obim škarta. U zavisnosti od tehnike i tehnologije izrade pojedinih proizvoda i alat ima veću ili manju ulogu u proizvodnji, odnosno veći ili manji uticaj na kvalitet proizvoda. Određene vrste proizvodnje zahtijevaju obiman asortiman i količine alata i kvalitet njihovih proizvoda je u velikoj mjeri zavisan od kvaliteta alata. Imajući u vidu njegovu upotrebu u proizvodnji po obimu, kvalitetu i asortimanu svaka privredna organizacija će prema tome i dati odgovarajući i značaj ovom pitanju, pa će u zavisnosti od svih mogućnosti i očuvanju značaja ovog problema organizovati vlastitu proizvodnju alata, ili će pak primijenit oba načina za obezbjeđenje potrebnog alata. Za svaku alternativu u pogledu snabdijevanja alatom potrebno je kompleksno izanalizirati i ispitati kakav će uticaj imati na troškove proizvodnje, obim škarta, produktivnost rada i dr.

Pored značaja kvaliteta samog alata, važno je održavanje i način upotrebe alata u procesu proizvodnje. Ukoliko radnik koji se služi alatima nestručno rukuje njim prilikom namiještanja, podešavanja ili skidanja može doći do pucanja, lomljenja i drugih oštećenja alata. S druge strane u pitanju je pridržavanje tehnološke discipline pri samoj obradi ili izradi. Visina škarta koju prouzrokuje alat i vrijednost samog alata su faktori koji nalažu da se njima racionalno postupa i ekonomično troši.

U proizvodnji škart zbog materijala nastaje ako određeni materijal nije posjedovao određene i potrebne kvalitete u pogledu sastava ili u pogledu osobina koje se traže u vezi sa njegovim ponašanjem pri raznim ispitivanjima i uticajima. Škart na materijalu može da nastane i zbog neodgovarajućih dimenzija materijala i njegovih tolerancija zbog čega se često operacija ne može izvesti na propisan način.

Škartom tehničke dokumentacije smatraju se oni dijelovi koji zahtijevaju povećano vrijeme montaže podsklopa, sklopova ili finalne montaže artikla.


Tehnološka disciplina rada je osnovni uslov je osnovni uslov za postizanje potrebnog kvalteta izrade artikla u proizvodnji, jer se samo na taj način može raditi potehničkoj dokumentaciji. Ona osigurava sledeće:

1. potrebni i ujednačeni kvalitet artikla,
2. porast produktivnosti rada,
3. utvrđivanje podataka i činjenica potrebnih konstrukcijonom i tehnološkom odjeljenju za stalnu analizu postojeće konstrukcije i tehnologije izrade.

Škart je uvijek povezan i uslovljen procesom rada radnika. Zbog toga je u proizvodnji potrebno stvoriti i postaviti takav sistem tehničke kontrole kvaliteta da se svaka pojava škarta otkrije u samom početku, nastanku i na taj način signalizira proizvođaču kako bi zaustavio rad i otklonio uzrok koji izaziva škart i gubitak proizvodnje.

Treba imati u vidu i to da se primjenom preventivne kontrole sredstava za rad, predmeta rada i tehničke dokumentacije mogu izbjeći česte pojave škarta u proizvodnji, naročito u slučajevima kada privredna organizacija nije primijenila sistem kontrole kvaliteta proizvoda u lancu proizvodnje.

U svim slučajevima pojave škarta u okviru svih navedenih faktora, škart mora biti otkriven, a to znači da je potrebno internim propisima privredne organizacije utvrditi koliko obim škarta u svim slučajevima može da iznosi, odnosno koliko je realno da se pojavi, i ko u preduzeću treba da otkriva pojavu škarta, odnosno ko je odgovoran za svaki pojedini prekomjerni škart.

Zbog sprečavanja većih gubitaka koji se mogu pojaviti na ovajnačin nužno je preduzeti određene mjere u toku same pripreme rada i procesa izrade.

Da bi radnik u proizvodnji, koji je direktni ili indirektni nosilac pojava škarta, mogao znati dali su elementi koje izrađuje dobri i kvalitetni, on mora posjedovati potrebne instrumente pomoću kojih će s vremene na vrijeme da kontroliše svoju proizvodnju i da na taj način obezbijedi kvalitet rada na svom radnom mjestu. Sastavni dio dužnosti jednog proizvodnog radnika na njegovom radnom mjestu je da i povremeno kontroliše svoj rad, odnosno elemente koje izrađuje, prerađuje, sastavlja i sl. U svakom slučaju posljedice treba da snosi onaj ko je škart izazvao, ukoliko se to može objektivno i tačno utvrditi. Ukoliko to nije moguće posljedice treba da snosi ona radna jedinica u kojoj je škart nastao. Ako je škart nastao usljed više sile na koje radna jedinica nije mogla uticati, posljedice treba da snosi čitava radna organizacija i da se troškovima koji zbog toga mogu proizaći tereti dohodak privredne organizacije. Da bi se izbjegle štetne posljedice koje prouzrokuje pojava prekomijernog škarta u procesu proizvodnje nužno je preduzeti izvijesne mjere kako bi se pojave svele na najmanju moguću mjeru, jer je u potpunosti škart nemoguće izbjeći. Te mjere moraju biti preventivnog karaktera, jer se u suprotnom već nastali škart može samo konstatovati i donekle uticati da se ubuduće manje pojavljuje. Preduzimati preventivne mjere za sprječavanje prekomjernog škarta u proizvodnji znači kontrolisati na prvom mjestu sredstva za proizvodnju, provjeriti svu tehničku dokumentaciju koja služi za izradu pojedinih artikala, a izvršenje zadataka povjeriti dobro i ispravno obučenim radnicima, koji su u stanju, da rad na izradi obavljaju prema zahtjevima tehnologije i da ispravno rukuju sa opremom, alatom i materijalom.
Kako ja mogu dobiti uvid u ovaj cijeli rad?
Pratite ovaj link: http://www.maturskiradovi.net/eshop/inde...hop.browse


A prethodno pogledajte video sa ove stranice: http://www.maturskiradovi.net

pozz
Referentni URL