Regionalni prikaz Sokobanjske kotline

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz geografije.

Podrucje Sokobanjske kotline, sa okolnim pobrdjem, pobudjivalo je interes i bilo predmet proucavanja mnogih istrazivaca razlicitih struka. Zbog svoje specificne geomorfoloske sredine, klime, geologije, tektonike, termomineralnih izvora, cistog vazduha i nezagadjenog zemljista i vode predstavlja jedinstvenu oblast u Srbiji.Na bazi rezultata brojnih istrazivanja, Skupstina opstine Sokobanja proglasila je ovo podrucje ekoloski cistim i tako postala prva ekoloska opstina u Srbiji. Deklaracija ekoloske opstine Sokobanje glasi;

“Mi, clanovi Skupstine, polazeci od prava coveka na zivot, slobodu i nepovredivost dostojanstva, shvatamo da je zastita prirode nas najvazniji zadatak.

Promenama u misljenju i odnosu prema sredini koje ce dovesti do tkanja zivota prema zakonima prirode, omogucicemo zastitu prirodnih bogatstava i ispuniti dug prema generacijama koje dolaze.

Osecamo da je ekoloska ravnoteza coveka i prirode iznad svih nasih razlika, izvor zivota i civilizacijska obaveza.

Odredjujuci nas odnos prema prirodi, pozivamo sve ljude da pokazu mudrost, ljubav i dobru volju radi ocuvanja lepote i neobicnosti prirode koja nas okruzuje.”

Sokobanja, marta 1991.
SKUPSTINA OPSTINE SOKOBANJA

GEOGRAFSKI POLOZAJ I VELICINA

Sokobanjska kotlina sa obodom nalazi se u jugoistocnom delu Republike Srbije i lezi izmedju 43o i 33’ i 43o i 46’ severne geografske sirine i 21o 40’ i 22o 10’ istocne geografske duzine. Sa svih strana oivicena je planinama. Ukupna povrsina kotline iznosi 52637ha. Na juznom obodu kotline ispod samog Ozrena, lezi Sokobanja. Sume pobrdja Ozrena spustaju se do same varosice, koja lezi na nadmorskoj visini od oko 300m.

KARAKTERISTIKE RELJEFA

Reljef Sokobanjske kotline i njenog pobrdja nastao je uticajem razlicitih faktora: tektonskim procesima, abrazijom, erozijom, radom reka i akumulacijom.
Sokobanjska kotlina je tektonska potolina, ima asimetrican i izduzen oblik pravca istok-zapad sa nagibom prema zapadu i prema jugu. Duzina centralnog dela kotline iznosi 25 km, a sirina izmedju sela Muzinca i Sokobanje 8-10km. Iako u geografskom smislu predstavlja jedinstvenu celinu, ona od okolnih oblasti nije potpuno izolovana, vec je povezana preko Bovanske klisure sa Moravskim basenom i gradovima Aleksincem i Nisom, a preko Skrobnicke klisure sa Timocko-Knjazevackim basenom i gradom Knjazevcem. Oblast Sokobanjske kotline Dakic deli u tri celine: dolinski pojas, pobrdje i planinski pojas.

Dolinski pojas obuhvata recnu dolinu moravice i njenih pritoka. Ovaj pojas je prosecne sirine oko 1km. Istocni, visi pojas, lezi na nadmorskoj visini od 252m, a zapadni, nizi na 152m. Recne doline pritoka Moravice leze na visim pozicijama, prosek 347m apsolutne visine.

Pobrdje cini prelazni pojas izmedju dolinskog pojasa i oboda kotline. Pobrdje juznog dela, prema Ozrenu i Devici, penje se do 420m nadmorske visine ,a istocnog dela do 600m.

Planinski pojas obuhata obodni deo kotline koji na severu lezi izmedju 420m odnosno 600-1650m (Siljak), a na jugu od 420-1174m (Leskovik) i 1186m (Devica). Ovaj pojas okruzuje prethodna dva pojasa i obuhvata na severu planinu Rtanj, na jugu Devicu, Ozren i Leskovik, a na istoku Slemen i Krstatac.