Pojam ortačkog društva

Sadržaj:


1. Uvod
2. Karakteristike ortačkog društva
3. Osnivanje ortačkog društva
4. Pravni odnosi u ortačkom društvu
Vođenje poslova u ortačkom društvu
Pravni odnosi ortačkog društva i ortaka prema trećem licu
Poslovni rezultat ortačkog društva
Prometovanje udela
5. Prestanak rada ortačkog društva
6. Zaključak



1. UVOD


Mnogi pravni sistemi predvideli su kao poseban vid društava lica, javno trgovačko društvo, odnosno kako ga naš Zakon o preduzećima naziva, ortačko društvo. Po nekim shvatanjima rani oblici ovog društva potiču iz 2000. god. p.n.e.. U Velikoj Britaniji su bila zastupljena pre nekoliko godina i Common Law ih je regulisao kao dobro razvijena još u vreme otkrića i kolonizacije Amerike. U svakom slučaju poznaju ga mnogi trgovački zakoni, a u Velikoj Britaniji i SAD doneti su i posebni zakoni o njima (Partnership Act, 1890; Uniform Partnership Act, 1915.). Naše zakonodavstvo regulisalo ga je pre II svetskog rata.
Pod ortačkim društvom podrazumeva se društvo koje ugovorom osnivaju dva ili više lica ( po pravilu fizičkih ) da pod zajedničkom firmom vode neko trgovačko društvo, a svako lice poveriocima društva odgovara čitavom svojom imovinom.
Jugoslovenski Zakon o preduzećima iz 1996. godine (prethodni ga je nazvao „društvo sa neograničenom solidarnom odgovornošću“) definisao je ortačko društvo kao društvo koje se osniva ugovorom dva ili više fizičkih lica koja se obavezuju da, uz sopstvenu neograničenu solidarnu odgovornost za obaveze društva, obavljaju određenu delatnost pod zajedničkom firmom.
Za razliku od nekih prava (francusko, belgijsko, japansko, pozitivno jugoslovensko) u kojima je ovim društvima priznato svojstvo pravnog lica, naše ranije pravo prihvatalo je rešenje anglo-saksonskog i nemačkog prava, po kome se to svojstvo ne priznaje, već se ono tretira kao pravni posao. Danas, naše pravo ortačkom društvu priznaje pravni subjektivitet, što i dalje nije slučaj sa delom savremenih pravnih si stemna.



2. KARAKTERISTIKE ORTAČKOG DRUŠTVA

U našem pravu i drugim pozitivnim pravima koja znaju za ovu instituciju, kao karakteristike ortačkog društva navode se:
a) ono je društvo nastalo ugovorom ili drugim sporazumom, za čije zaključenje važe pravila ugovora o ortakluku, dok nekim pravima forma tog ugovora nije bitna;
b) ono ima pravni entitet, te može pod svojom firmom sticati prava i obavezivati se (dok mu se po pravu V: Britanije, Mađarske, Nemačke, starom jugoslovenskom pravu, entitet ne priznaje)
c) minimalni broj članova je dva, dok maksimalan broj članova u našem pravu nije određen (u engleskom pravu taj limit je 20);
d) ono se osniva radi obavljanja neke (privredne) delatnosti, najčešće trgovinske;
e) mora imati posebno ime, za koje važe uobičajena pravila (na pr. Američko pravo određuje da to ime ne sme bitiisto ili obmanjujuće slično sa imenom druge firme; u nekim državama ne sme stajati izraz „and company“, sem ako ne ukazuje na pridodatog partnera; i u većini država zahteva se izmišljeno, a ne lično ime partneram odnosno partnerstva). Ono, kod nas, mora imati imena svih članova, više njih ili jednog od njih uz posebnu oznaku „ i ostali“. Osim toa mora biti i oznaka tipa organizacije. Naše ranije pravo predviđalo je da firma ovog društva koja ne sadrži porodično ime svih ortaka, mora sadržati porodično ime bar jednog, sa obaveznim dodatkom vrste društva (to ne smeju biti imena koja stvaraju obmanu o vrsti i obimu delatnosti, niti to mogu biti izrazi koji označavaju vladaoca, njegovu porodicu, istorijske ličnosti, istorijska mesta i sl., ukoliko za to nemaju posebno odobrenje);
f) u većini prava imovina društva se sastoji od sve imovine koju su partneri priložili, ili koja je poslovanjem stečena ili iz njegovih fondova (englesko pravo ne priznaje posebnu imovinu ovog društva, već imovinu svakog ortaka ponaosob). Ulozi mogu biti novac, stvar, prava, rad i usluge, pri čemu se nenovčani ulozi procenjuju i iskazuju u novcu. Po pravilu ulozi ortaka su jednaki;
g) partneri mogu biti različite vrste: opšti (oni koji javno i aktivno učestvuju u vođenju poslova), nominalni (sebe smatraju van partnerstav i dozvoljavaju drugima da ih tako smatraju), tihi (oni koji, iako mogu biti poznati u javnosti kao partneri, ne uzimaju aktivno učešće u poslovanju), tajni (partneri koji imaju aktivno učešće u poslovanju, ali u javnosti nisu poznati kao partneri)ili latentni ( oni koji ne uzimaju aktivno učešće u poslovanju i koji ostaju nepoznati javnosti. Naše pozitivno pravo nije predvidelo ove razlike.;
h) odgovornost svih ortaka prema trećim licima je neposredna, solidarna i to celom imovinom i ne može se suprotno ugovarati Uneti ulozi ne služe kao garancija ili osnova za namirenje potraživanja. Novi član društva odgovara za obaveze društva kao i stari članovi;
i) vođenje poslova obavljaju svi ortaci podjednako, sem ako se ne dogovore drugačije, pa se odrede oniortaci koji će u ime sviju zaključivati poslove i preduzimati određene poslovne operacije. Ukoliko se, pak, odrede pojedini član(ovi) da rade za ostale, onda on(i) predstavlja punomoćnika svih ortaka. Poslovanje se ne može preneti na treća lica. Svi, ili većina članova koji imaju pravo na poslovanje to rade samostalno, s tim što drugi članovi mogu uložiti prigovor na kvalitet ili način rada. Ako seugovorom o osnivanju predvidi da članovi društva ovlašćeni za poslovanje postupaju isključivo zajedno, onda svaki član društva za svaki posao mora dati saglasnost, sem u slučaju postojanja opasnosti od odlaganja.;
j) članovi društva imaju određena prava. Prava, pored prava upravljanja, mogu biti: pravo na učešće u dobiti, odnosno primena pravila da se dobit deli srazmerno udelu; obligaciona prava, odnosno prava koja proističu iz poslovnih odnosa člana sa društvom; pravo informisanja, odnosno da član zna detalje o radu, poslovanju i sl.; pravo raspolaganja udelom u društvu, odnosno član koji želi da svoj udeo proda trećim licima mora ga prvo ponuditi članovima društva (pravo prvenstva) i tražiti njihovu saglasnost;
k) ortaci odgovaraju za ortakluk i nakon istupanja i to za sve poslove koji nisu bili okončani u trenutku napuštanja. Ista pravila važe i z adobit;
l) ortaci su po pravilzu članovi društva, a ne njgovi poverioci, što znači da oni mogu učestvovati u deobi dobiti samo ako je ima, a nemaju pravo na kamatu za uložene delove, kao i pravo svakog ortaka na uzimanje 4% od svogudela u prethodnoj poslovnoj godini bez obzira na dobit, što se tretira koa režijski trošak;
m) poverioci društva namiruju se u slučaju stečaja prvo iz imovine društva , pa potom, ukoliko to nije dovoljno i iz privatne imovine svakog člana, a u skladu sa udelom.
S obzirom da postoji neograničena odgovornost partnera za dugove to ovaj oblik društva biva postepeno potisnut mnogim povoljnim formama za članstvo, a anročito sa društvima sa ograničenom odgovornošću.
Ako bi se, pak, uporedila rešenja data u američkom i engleskom pravu , moglo bi se zaključiti da su ona veoma slična, ali da su tokom vremena doživljavala i određene modifikacije.