Petar Konjović i muzika XX veka

Maturski, maturalni, seminarski, diplomski i master radovi iz muzičke kulture.


Muzika je pojam, koji označava vrstu umetnosti koja kao medij koristi zvuk organizovan u vremenu po određenom planu ili bez njega.
Pojam muzike kroz istoriju su pokušali definisati brojni teoretičari, filozofi, leksikografi, kompozitori i sami muzičari, nastojeći pronaći univerzalan i odgovarajući opis pojma muzike.
Sama reč muzika potiče od grčke reči mousikê, koja je izvedena od reči mousa (muza), a svetom se raširila kroz latinski oblik musica, i najčešće služi da opiše ugodne eufonijske zvukove.
Jedna od mogućih definicija muzike jested da je muzika umetnost stvaranja i kombinovanja zvukova koji, prema određenim zakonima fizike, fiziološke reakcije i formalnih konvencija, izražavaju i izazivaju osećajni i emotivni stimulus preko slušnog aparata.
Prema pravilu, zvuk se može stvarati ljudskim glasom (pevanje) ili predmetima - instrumentima koji, iskorišćavajući akustičke fenomene, uzrokuju slušni doživljaj i emotivno iskustvo na način kako je to zamislio umetnik - stvaralac. Značenje pojma ipak nije univerzalno definisano i bilo je predmetom mnogih naučnih polemika kroz historiju.
Muzika se može kvalifikovati na više načina a u zavisnosti od ritma, instrumenata na kojima se izvodi, prilike kojom se izvodi i dr.
Postoje sledeći muzički žanrovi:
- pop muzika,
- rok muzika,
- tehno muzika,
- klasična muzika,
- izvorna muzika i dr.
Ozbiljna muzika ili klasična muzika je pravac u muzici, koji se na svoj način razlikuje od drugih, kao recimo zabavnih ili narodnih muzičkih pravaca.
Klasična muzika zahvaljuje svoje ime takozvanom "Klasičnom periodu" ili "Bečkoj klasici" koji se je oblikovao između 1770. - 1820. godine. U ovom vremenu je polifonija barokne muzike izmenjena sa jednostavnom harmonijom, brzim menjanjem tempa i jakim kontrastima između basa i soprana.
Klasična muzika obuhvata vrlo široku lepezu muzičkog, umetničkog stvaranja. U oblast klasične muzike spadaju: kamerna muzika, koncertna ili kocertantna muzika (za jedan, dva ili više solističkih instrumenata i orkestar), simfonijska muzika, oratorijumska (vokalno - instrumetnalna muzika), za vokalne soliste, hor i orkestar, operska muzika.
Pod pojam klasične muzike, može se podvesti (iako se to često ne čini) i takozvana stara muzika, muzika koju su stvarali poznati ili anonimni stvaraoci iz Evropskog srednjeg veka i renesanse. Sa razvojem muzičke teorije, estetike i istorije, period postojanja klasične muzike i dela koja ona obuhvata, sve se više pomera na ranija razdoblja Evropske istorije, što je vrlo dobra, ohrabrujuća pojava.
Klasična muzika je najobuhvatnije i najraskošnije područje umetničko - muzičkog stvaranja ali ipak, rođeno iz prvobitne, izvorne narodne, muzičke kulture, udahnuvši joj jedan specifičan, uzvišen, umetnički, muzički karakter i izraz.
Predmet ovog rada u nastavku biće klasična muzika XX veka u Srbiji i jedan od njenih najznačajnijih predstavnika Petar Konjović.
Cilj rada je da prikaže kako je tekao razvoja srpke klasične muzike u XX veku kao i da utvrdi doprinos Petra Konjovića ovoj vrsti muzike u tom periodu.
1 Petar Konjović i muzika XX veka
1.1 Srpska klasična muzika u XX veku

Početkom XX veka srpsko građanstvo, već čvrsto povezano sa ev¬ropskim društvenim i ekonomskim razvojem, prihvatilo je i evropsku kulturnu i umetničku tradiciju.
Tada je i muzičko stvaralaštvo u Srbiji, pod uticajem ove tradicije, počelo snažno da se razvija, a karakteriše ga pojava značajnih, izgrađenih umetničkih individualnosti i postavljanje drugačijih kriterijuma u shvatanju i izražavanju estetskih vrednosti.
Srpska muzika je tada dobila novi kvalitet u tehničkom i umetničkom smislu i što je vrlo značajno, počela da se približava savremenim zbivanjima u evropskoj muzici. Došlo je do produbljivanja artizma u kompozitorskoj tehnici, ali je u stilskoj orijentaciji još uvek dominirao romantizam.
Međutim, to je bila njegova kasna faza, u koju su sve češće i jače prodirali elementi modernih shvatanja i težnji, koji su, konačno, doveli do promene stila. Ova promena, dakle, nije nastupila naglo, tradicionalna shvatanja su prepuštala mesto modernim postepeno, razvojnim putem, tako da definitivno raskidanje sa preživelim romantizmom nije imalo revolucionarnu formu. Istovremeno kada su prodirala nova shvatanja, u srpskom muzičkom stvaralaštvu romantizam je bio još uvek prisutan. Kolebanje između tradicionalnog i modernog naročito je karakteristično za kompozitorsku delatnost Petra Konjovića, Miloja Milojevića i Stevana Hristića, ličnosti koje svojim stvaralaštvom obeležavaju kraj romantizma u Srbiji i početak razvoja moderne muzike.
Ovaj poslednji, kasni period romantizma u idejnom smislu nije pokazivao bitno nova obiležja u odnosu na visoki romantizam. On je predstavljao samo krajnju fazu razvoja koji je u srpsku muziku ušao delima Stankovića, Marinkovića, i Mokranjca, a čiji je ideološki osnov bio muzički nacionalizam. Taj nacionalizam živi i dalje u stvaralaštvu kasnih romantičara, u tom pogledu nema bitnih promena, ali imajući iza sebe razvoj u visokom romantizmu, njegove kompoziciono-tehničke i estetske rezultate, oni su mogli da na njima grade svoj muzički izraz. Međutim, herojsko doba romantizma spadalo je tada u prošlost, a najjače kreativne snage su nastojale da se u srpskoj muzici stvori nešto novo, nešto što će imati više veze s onim opštim, evropskim, svetskim, nego sa svojim, našim, domaćim pod čim se razumevalo ono primitivno i zakasnelo.
Beograd je bio centar muzičkog života u XX veku. Zahvaljujući političkim i društveno-ekonomskim prilikama, početkom XX veka Beograd je doživljavao snažan prosperitet. Tada, brzim preobražajem seoskog stanovništva u gradsko, jačim razvojem kapitalističkih odnosa, kultura, primanjem urbanih vidova, počinje da ide sve više evropskim stopama, gubeći svoj raniji patrijarhalni karakter i udaljujući se krupnim koracima od seosko-orijentalne primitive kakva je vladala u ranijem veku.
Pored delatnosti pjevačkih društava, u muzičkom životu Beograda u to vreme pojavio se interes za instrumentalnu muziku, pa su se formirali i orkestri, a Narodno pozorište počelo je da izvodi opere. Osnovana je 1911. godine muzička škola Stanković, druga u Beogradu, pored Mokranjčeve, koja je počela da deluje upravo posljednje godine XIX veka.