Periklovo doba

Maturski, maturalni, seminarski, diplomski i master radovi iz istorije.


Perikle (starogrč. Περικλής, od grčkih reči περί i κλέος što znači „okružen slavom“, rođen oko 495. p. n. e., umro 429. p. n. e.), bio je starogrčki političar, govornik i vojskovođa iz V veka p. n. e. (poznatog još i kao Zlatni vek), a naročito značajan za period između Grčko-persijskih ratova i Peloponeskog rata. Vreme njegove vladavine (461. p. n. e. — 429. p. n. e.), u istoriji je dobilo ime Periklovo doba, takođe Zlatni vek, jer je u doba njegove vladavine Atina bila na vrhuncu svoje moći.

Perikle se rodio u demi Holargos severno od Atine oko 495. p. n. e. Njegov otac, Ksantip, bio je poznati atinski političar i vojskovođa s početka 5. veka p. n. e., poznat i po tome što je doprineo u osuđivanju Miltijada zbog neuspele vojne intervencije na ostrvo Paros 489. p. n. e.. Ksantip je bio proteran iz Atine, 485. p. n. e., ali pet godina kasnije se vratio u Atinu i na čelu atinske vojske izvojevao pobedu nad Persijancima u bici kod Mikale, avgusta 479. p. n. e.. Periklova majka zvala se Agarista i bila je član slavne ali kontroverzne atinske aristokratske porodice Alkmeonida. Agaristin čukudeda je bio tiranin iz Sikiona, Klisten, kao i kasnije njen ujak, koji se takođe zvao Klisten, bio je reformator atinskog političkog sistema i jedan od glavnih osnivača atinske demokratije. Otac Istorije, Herodot, koji je živeo u isto vreme kad i Perikle, kao i istoričar Plutarh iz Heroneje, kažu da je njegova majka, Agarista, nekoliko dana pre Periklovog rođenja, sanjala da je rodila lava. Jedno od tumačenje te anegdote je da lav znači moć i slavu, međutim, priča može biti i aluzija na navodno čudan oblik Periklove glave, glavne mete komičara tog vremena. U prilog ovoj tvrdnji navodi se i činjenica da je Perikle na svim bistama bio prikazivan s šlemom na glavi, međutim, šlem je samo bio simbol njegovog vojničkog čina, stratega.

Perikle je pripadao atinskom plemenu Akamantis (Ακαμαντίς φυλή). Bogatstvo i društveni položaj njegove porodice omogućili su mu da se zadovolji svoju žeđ za znanjem i učenjem. Imao je sreću da bude i učenik nekih od najslavnijih i najmudrijih ljudi njegovog vremena, kao što su Zenon iz Eleja (južna Italija), osnivač elejizma, Protagora ili pak Anaksagora iz Klazomene (Mala Azija), veliki Periklov prijatelj koji ga je naučio smirenosti i samokontroli, što su bile neke od glavnih karakteristika Periklove političke ličnosti. Perikle je takođe bio veliki pokrovitelj umetnosti, književnosti i nauke i za vreme svoje vladavine pretvorio je Atinu u središte kulture i duhovnosti antičkog sveta. Podigao je neke od najlepših građevina antičkog sveta (atinski Akropolj sa Partenonom). Takođe je bio pokretač niza zakona u korist naroda, a ti zakoni su, paradoksalno, uglavnom bili na štetu aristokratije kojoj je i sam pripadao. Budući da je podržavao narodne mase, mnogi su ga nazivali populistom.Njegovi prodemokratski stavovi najbolje se mogu videti u njegovom Posmrtnom govoru održanom u čast atinskih vojnika poginulih u Peloponeskom ratu. Govor je u potpunosti sačuvan zahvaljujući Tukididu koji je Perikla nazvao „prvim čovekom Atine“.

"Naš politički poredak se ne ugleda na politički poredak naših suseda, mi smo više primer drugima nego imitatori drugih. To se zove demokratija, zato što ne vlada mali broj ljudi nego većina. Ako pogledamo (naše) zakone, oni su jednako pravedni prema svima u privatnim sporovima. U našem demokratskom društvu, građanin dolazi na važan položaj na osnovu svoje reputacije i sposobnosti, a ne na osnovu klase kojoj pripada; niti je siromaštvo prepreka da čovek služi svojoj zemlji -- ako je sposoban, niskost njegovog društvenog položaja neće umanjiti njegove šanse."

1.1 Rad na jačanju Atine-početak zlatnog doba

Perikle je iskoristio pobedu Grka nad Persijancima, kao i jačanje atinske mornarice i transformisao Delski savez u Atinsku pomorsku državu, a samu Atinu je doveo do najveće moći i slave u njenoj dotadašnjoj istoriji. Za stratega Atine biran je 14 puta uzastopno, što nikome do tada nije uspelo. Na vojničkom planu, Periklovi vojni pohodi imali su kao glavni cilj očuvanje strateških interesa Atine i njeno jačanje, kako na kopnu, tako i na moru. Glavnu podršku u pohodima davala mu je moćna atinska mornarica koja je počela da jača još od vremena Temistokla i Kimona, sina atinskog vojskovođe i junaka Miltijada. Perikle je bio na čelu Atine sve do 429. p. n. e, druge godine Peloponeskog rata, kada je preminuo kao žrtva epidemije koja je tada pogodila Atinu.
Prava politička karijera za Perikla počinje oko 463. p. n. e., kada je učestvovao u procesu protiv Kimona, sina vojskovođe Miltijada i lidera konzervativne stranke. Kimon je uspeo 471. godine p. n. e uspeo da ostrakuje bivšeg lidera demokratske stranke, slavnog admirala Temistokla, koji je izvršio samubistvo u Persiji, i tako zauzme vrhunski politički položaj u Atini. Kimon je bio optužen za zapostavljanje atinskih interesa u Makedoniji, kao i za prospartanske stavove kao i veliku sramotu koju su Spartanci naneli Atinjanima u Trećem mesinskom ratu. Naime Kimon je, u želji da pomogne Spartancima da uguše ustanak helota. Kada je Kimon stigao do tvđave Itomi na Peloponezu, Spartanci su ga ponizili rekavši mu da njegova pomoć nije potrebna. Kimon se na kraju oslobodio svih optužbi, ali njegov politički položaj postao je izuzetno nepovoljan. Godine 472. p. n. e. Perikle je finansirao prikazivanje Eshilove drame Persijanci u obliku liturgije na Dionizijskim igrama, pokazavši da je tad bio jedan od najimućnijih građana Atine. S druge strane, finansiranjem ovog dela Perikle je