Izvori imovinskog prava

Nova tema  Odgovori 
Podelite temu sa drugarima: ZARADITE PRODAJOM SVOJIH RADOVA
 
Ocena teme:
  • 0 Glasova - 0 Prosečno
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Autor Poruka
VS1 Nije na vezi
Posting Freak
*****

Poruka: 5,345
Pridružen: Aug 2009
Poruka: #1
Izvori imovinskog prava
1. Pojam izvora građanskog prava

2. Zakon kao izvor građanskog prava
2.1 Pojam kodifikacije i unifikacije
2.2 Vađnije kodifikacije u Svetu
2.2.1 Pruski Landreht
2.2.2 Francuski građanski zakonik
2.2.3 Austrijski građanski zakonik
2.2.4 Opšti imovinski zakonik za Crnu Goru
2.2.5 Nemački građanski zakonik
2.2.6 Švajcarski građanski zakonik

3. Sudska praksa
3.1 Pojam
3.2 Načelna pravna shvatanja viših sudova
3.3 Jedinstvena sudska praksa

4. Običaji
4.1 Nepisano i pisano pravo
4.2 Pravni običaji
4.3 Faktički običaji
4.4 Uzanse

5. Pravna nauka

Literatuta


1. Pojam izvora građanskog prava


Izvori građanskog prava su opšte norme koje uređuju građansko-pravne odnose. Opšte norma odlikuje se timo što se odnosi na sve slučajeve iste vrste, npr. Na sve odnose koji nastaju iz činjenice prouzrokovanja štete. Prava i obiveze izviru iz opšte norme koja dati odnos uređuje, pa se otuda te opšte norme i nazivaju izvorima prava tj, izvorima prava u formalnom smislu , da bi se tako istakla razlika između njih i tzv. izvora prava u materjalnom smislu.
Skup ovih opštih građanskopravnih normi naziva se građanskim pravom u objektivnom smislu, za razliku od onih prava koja primenom opšte norme nastaju za subjekte pravnih odnosa, i koja se zato nazivaju subjektivnim građanskim pravima.
Objektivno građansko pravo je nepisano ili pisano, peciznije rečeno propisano od strane drževe i drugih od nje ovlašćenih subjekta. Običajno pravo, koje je i po načinu nastajanja i po stvaraocima narodno pravo, dugo je u istoriji dominiralo, a i danas je vladajuće u anglosaksonskom svetu. U ostalim zemljama ono je potisnuto pisanim pravom, pre svega u obliku zakona i podzakonskih opštih akata.
Prema jednom drugom shvatanju izvor prava u formalnom smislu su upravo ovi opšti pravni akti, što se po našem mišljenju ne može prihvatiti. Po svojoj prirodi, oni su akti stvaranja pravnih normi i kao takvi pojmovno razičiti od njih, što se lepo uočava kod običajnog prava gde, takođe imamo jedan proces stvaranja norme ali nije moguće ustanoviti i postojanje pravnog akta u smislu u kojem je on vidljiv kod pisanog prava. Kada de govori o zakonu kao o prava ne treba zaboraviti da su izvori prava ustvari norme sadržane u njemu (1).


2. Zakon kao izvor građanskog prava

2.1 Pojam kodifikacije i unifikacije

Uopšte govoreći, kodifikacija je svako potpuno zakonsko uređivanje jedne pravne oblasti, bez obzira na to da li je to ostvareno putem jednog ili putem više zakonskih akata. U užem smislu, to je uređivanje oblasti prava jednimsveobuhvatnim zakonom koji se naziva zakonikom. Kada se jedno područje uređuje kroz više zakona (2), pravo je, načelno, manje usklađeno i manje sistematično, jer se sastav komisija obično menja a i različito je redigovanja pojedinih zakona, što otežava celovitost uvida u predmet regulisanja, a i u samo regulisanja.
Kodifikacija , upotrebljava se i da bi se označio sam zakonik kojim je u potpunosti označena jedna odlast. Kodifikacija je bila i u starom Hamurabijevom zakoniku, bilo ih je i u srednjem veku, a naročito su postale brojne na prelazu iz feudalizma u kapitalizam, stvaranjem nacionalnih tržišta i centralizovanih nacionalnih država. U toku XVII i XVIII veka u zemljama Zapadne Evrope doneto je više građanskih zakonika (3), od kojih je najpoznatiji Pruski Landreht od 1794. godine, dok je epoha buržoaskih kodifikacija otpočela 1804. godine Francuskim građanskim zakonikom. Posle Francuskog donet je Austrijski grašanski zakonik 1811. godine, Opšti imovinski zakonik za Crnu Goru 1888, Nemački građanski zakonik 1896, a kodifikacija koja je delimično obavljena u Švajcarskoju drugoj polovini prošlog veka krunisana je početkom ovog veka Švajcarskim građanskim zakonikom.
Savremeno objektivno građansko pravo se, tako, svojim najvećim delom nalazi u građanskim zakonicima, a jednim manjim delom i u obliku specijalnog zakonodavstva.
Od kodifikacije treba razlikovati unifikaciju, tj. donošenje jedinstvenih pravila sa važnošću na određenoj teritoriji na kojoj pravo dotle nije bilo jedinstveno. Posmatrano na nacionalnom planu, kodifikacija i unifikacija po pravilu idu zajedno, ali se ne moraju poklapati. Tako, moguće je da je pravo kodifikovano ali da nije unifikovano tj. da postoji više pravnih područja.
Unifikacija na nacionalnom planu ostvaruje se ili putem više zakona ili putem jednog sveobuhvatnog zakonika. Unifikacija prevazilazi nacionalne okvire i sve više se ostvaruje na regionalnom, pa i na univerzalnom planu, dakle u svetskim razmerama.


2.2 Važnije kodifikacije u Svetu
2.2.1 Pruski Landreht (1794)

Radovi na kodifikaciji prava u Pruskoj započeli su 1746. po nalogu kralja Fridriha Drugog Velikog i trajali skoro pola stoleća, a glavni redaktor bio je Karl Gotlib Švarc. Njegov zakonik sadrži sedamnaest hiljada paragrafa, kojima je uređeno skoro celokupno javno i privatno pravo (4).
Zakonik je pisan lako razumljivim jezikom, što je osobina koju ne poseduje nijedan zakonodavni akt na nemačkom tlu pre njega. Pruski Landreht je proizvod epohe koja iščezava i prožet je duhom feudalne policijske države na čijem je čelu apsolutni monarh.
Stanovništvo je podeljeno u tri staleža ( plemstvo, buržoazija, seljaštvo ) čiji je pravni položaj u mnogo čemu različit: plemkinja i pripadnica više buržoazije, npr., ima pravo da traži razvod braka zbog uvreda od strane supruga, za razliku od pripadnice sitne buržoazije i seljanke, kojoj to pravo nije priznato.
Za slučaj pravne praznine ili nejasnoće u zakonu sudiji je zabranjeno da reši spor i naloženo mu je da se za mišljenje obrati naročitoj ministarskoj komisiji. Pruski Landreht se uz pomoć sudova uspešno prilagođavao promenama u ekonomskom životu do kojih je došlo tokom XIX veka i ostao na snazi sve do 1900. godine, do dana stupanja na snagu Nemačkog građanskog zakonika. Zakonik se nije mogao koristiti ni u nauci ni u praksi.

2.2.2 Francuski građevinski zakonik

U razvoju francuskog građevinskog prava do njegove kodifikacije postoje dva razdoblja koja dobrim delom objašnjavaju sadržinu Zakonika 1804. godine: razdoblje strarog prava koje se vremenski poklapa sa bivšim režimom i to traje do francuske revolucije, i razdoblje prelaznog koje traje do usvajanja Građanskog zakonika 21. marta 1804. godine.
Revolucija, koja je ukinula provincije, uvrstila je u svoj program rada i donošenje jedinstvenog građanskog zakonika, koji je trebalo da bude jednostavan, narodni, pristupačan svima. Međutim, revolucionarne skupštine, zaokupljene neprestanim političkim aktivnostima, nisu uspele da ovaj poduhvat dovedu do kraja: od četiri projekta koja su sačinjena (5) prvi je odbačen kao konzervativan, o drugom diskusija jedva da je bila počela, a o trećem i četvrtom nije ni započinjana.
Postavši prvi konzul napoleon je već 13. avgusta 1800. godine imenovao četvoročlanu komisiju kojoj je stavljeno u zadatak da sačini projekat građanskog zakonika. Komisija je ukupan posao podelila na pojedinačne svoje članove i završila rad za četiri meseca.
Posle primedaba viših sudova, projekat Francuskog građevinskog zakonika ušao je u pomalo čudnu proceduru, ali ne kao jedinstven tekst, već je podeljen na trideset šest delova, a svaki od njih je terbalo da bude posebno diskutovan i usvajan, prvo u državnom savetu, pa u Tribunatu, i tako redom. Napoleon je jednom porukom povukao ceo projekat uz obrazloženje da za donošenje zakonika još nisu sazreli potrebni uslovi, budući da ne postoje potreban "mir i jedinstvo pogleda".
Građanskim zakonikom od 1804. unifikovano je privatno pravo u Francuskoj, pa je tako važio na svim teritorijama koje su u tom trenutku bile u sastavu francuske države ili su njen sastav ušle kasnijim osvajanjima, ali po propasti Carstva njegova važnost nije automatski prestajala u svim ovim zemljama
Za razliku od onoga što se uobičajno misli, Francuski građevinski zakonik svojim najvećim delom nije originalna već eklektička tvorevina, sačinjena od već postojećih materjala: francuskog običajnog prava (6), recipiranog rimskog prava koje je važilo na tlu Francuske, kraljevski ordonansi, kononskog prava, sudske prakse viših sudova....
U skladu sa eklektičkim karakterom Zakonika je i njegov duh umerenosti: to je delo društvenog mira i političke ravnoteže, ni konzervativno ni revolucionarno, u kojim su sačuvane osnovne Revolucije i njen egalitaristički, individualistički i liberalistički duh, ali i tradicionalne vrednosti koje su sa njima spojive.
Jezik zakonika je jednostavan, neposredan, jasan, bez ukrasa ali i bez suvoparnosti, elegantan, i o ovim njegovim vrlinama rečito govori podatak dabi Stendal svakog jutra, pre pristupanja svom književnom poslu, pročitao po nekoliko članova, kako bi usavršio svoj stil.
Što se Napoleona posebno tiče, njegov uticaj na sadržinu zakonika je neznatan, ali je njegova uloga u čitavom poduhvatu odlučujuća.


2.2.3 Austrijski građanski zakonik

Radovi na kodifikaciji građanskog prava u Austriji započeli su za vladavine Marije Terezije (1752), a za vreme Josifa Drugog nastavljeni su i delimično urodili rezultatom u vidu jednog zakona o ličnim pravima (7).
U austrijskom građanskom zakoniku ostvaren je izvestan boj novih rešenja, ali on je svojim najvećim delom proistekao iz već postojećih materjala i proizvod je raznih uticaja: rimskog prava, škole prirodnog prava, jednog pruskog projekta iz 1784.
Austijski zakonik je pisan lako razumljivim jezikom, pregledan je i jasani, za razliku od Pruskog Landrehta, nije ulazio u pojedinosti već se opredelio za opštija pravila, prepuštajući pojedinosti sudu.
Zakonik ima samo 1502 paragrafa, što se pokazalo kao nedovoljno, pa se početkom ovoga veka na predlog Ungera pristupilo delimičnoj reviziji zakonika. Ove prilično brojne izmene i dopune rađene su pod uticajem Nemačkog građanskog zakonika i stupile su na snagu 1915. i 1916. godine. Novelirani tekst važio je i u Sloveniji i Dalmaciji a prvobitni u Hrvatskoj i Slavoniji, a prema njegovom uzoru sačinjen je Srbijanski građanski zakonik od 1844. godine.


2.2.4 Opšti imovinski zakonik za Crnu Goru (1888.)

Radovi na kodifikaciji građanskog prava je u Crnoj Gori povereni su u drugoj polovini prošlog veka Valtazaru Bogišiću, jednom od najumnjih pravnika slovenskog juga, čiji je višegodišnji trud krunisan donošenjem Opšteg imovinskog zakonika za Crnu Goru 1888. godine. Ovaj zakonik nije rađen prema nekom određenom stranom uzoru, već prema konkretnim potrebama Crne Gore, u kojoj je to vreme još preovladavala naturalna privreda.
Pristalica istorijske pravne škole po ubeđenju, a Evropljanin po obrazovanju, Bogašić je sačinio zakonik koji predstavlja kodifikaciju domaćeg običajnog prava, kao i velikih pravnih tekovina modernih naroda, koko bi se pospešile privredne i kulturne veze sa Evropom (8).
Zakonik se naziva opštim zato što se odnosi na sve imovinske odnose koji zbog svojih osobenosti nisu izuzeti i uređeni posebnim propisima, a imovinskim zato što njima nije obuhvaćena materija porodičnog i naslednog prava.
Opšti imovinski zakonik pisan je jezikom za koji sam redaktor kaže da je "prost i narodan", ali je u izvesnoj meri bila neizbežna i upotreba stručnih naziva. Bogašić se pri tome prvenstveno služio koje je sadržavao sam narodni govor, a po ptrebi ih je stvarao sam.
Istom cilju podređena je i sistematika, a rukovodeće načelo je da se građa raspoređuje po njenim prirodnim svojstvima, uz dopunsku primenu pravila prema kojima se ide od nepoznatog ka manje poznatog i od konkretnijeg ka apstraktnijem (9).
Dok su u drugim zakonicima naslovi pojedinih delova i uopšte sistemskih jedinica formulisani na školiski način i imaju apstraktan smisao, Bogašić se i u ovom držao narodnog jezika i pomenutog pravila da valja ići od konkretnog ka apstraktnijem i od poznatijeg ka manjem poznatom.
Bogašićev zakonik je, kako se vidi rađen prema društvenim i kulturnim prilikama zemlje kojoj je namenjen, njegova rešenja su promišljena, jezik je prelep, i po svim njegovim odlikama on je ne samo nas najbolji zakonik, već je i jedna od najzanimljivijih i najboljih tvorevina ove vrste u evropskoj pravnoj civilizaciji XIX veka.


2.2.5 Nemački građanski zakonik

Potisnuta početkom XIX veka pod uticajem pristalica istorijske škole, ideja kodifikacije nametnula se Nemačkoj nekoliko decenija kasnije, kade je stečeno državno političko jedinstvo trebalo ojačati pravnim jedinstvom, dakle građanskim zakonikom važećim za celu zemlju.
Kritikovan je njegov romanski karakter, doktrinarnost, odsustvo socijalnih ideja, težak stil (10). Njegov glavni izvor je rimsko pravo, onakvo kakvo se razvilo u srednjem veku u Italiji i počev od 16. veka u Nemačkoj i usavršilo u 19. veku kao "opšte Nemačko pravo". Uticaj germanskog prava je skroman i ogleda se u jednom broju pravila preuzetih iz Prskog Landrehta, dok je jedan manji broj preuzet iz Austrijskog građanskog zakonika.
Dok su tvorci Francuskog građanskog zakonika išli za tim da stvore jedno praktično delo, Nemački građanski zakonik rađen je sa pretenzijama da bude naučno delo. Pored četiri posebna dela, zakonik ima opširan "Opšti deo", koji sadrži definicije opštih pojmova i principe važeće u čitavom građanskom pravu. U okviru posebnih delova prvo su date opšte odredbe, a zatim su raspoređene pojedine ustanove, pri čemu su one sa mešovitom sadržinom razložene.
Tvorci zakonika bili su inspirisani idejom da zakonodavac treba da formuliše pravo na jedan potpun način, da uredi sve zamislive slučajeve i to u pojedinostima. Zakonik je pisan uz obilnu upotrebu stručne pravničke terminologije, pri čemu je postignuta maksimalna preciznost teksta, ali je to imalo svoju cenu: stil je posao težak, lišen lepote i elegancije, a zakon nerazumljiv običnom čoveku iz naroda.
Snalaženje u zakoniku još je više otežano široko korišćenom tehnikom upućivanja, kojoj doduše u izvesnoj meri pribegava svaki zakonodavac. U socijalnom smislu nemački građanski zakonik odlikuje se individualizmom i liberalizmom koji prelazi u konzervativizam. Nemački zakonodavac ima u vidu građene približno jednake ekonomske moći i uticaje, skoro u potpunosti ignorišući socijelne nejadnakosti i teške životne i radne uslove radnika i sitnih seljaka krajem XIX veka.
Uticaj koji je zakonik ostvario u drugim zemljama znatno je skromniji od onog koji je imao Francuski građanski zakonik. Pod njegovim većim ili manjim uticajem rađene su novele Austrijskog građanskog zakonika, zatim Švajcarski građanski zakonik 1907 godine, Poljski zakonik o obligacijama od 1933 itd.


2.2.6 Švajcarsko građansko zakonodavstvo (1912)

U toku XIX veka u većini švajcarskih kantona doneti su građanski zakonici, pravljeni su po uzoru na Austrijski građanski zakonik ili Francuski građanski zakonik (11) i pod zanatnim uticajem švajcarskog srednjovekovnog običajnog prava. Radovi na kodifikaciji ostalih delova građanskog prava povereni su 1892. godine Huberu, čiji posao nije bio nimalo lak jer je trebalo naći prihvatljiva rešenja za stanovnike naviknute na različite pravne tradicije.
Švajcarsko građansk zakonodavstvo, čine Švajcarski građanski zakonik, čiji je redaktor profesor Eugen Huber, i Švajcarski zakonik o obligacijama donet je 1911, a stupio na snagu takođe 1. januara 1912, a koji je ustavi revidiran Švajcarski građanski zakonik o obligacijama od 1881 godine.
Raspored građe u Švajcarskom zakoniku sličan je onom u nemačkom, ali umesto obimnog opšeg dela ima malobrojna uvodna pravila, kojima je široko afirmisana stvaralačka uloga suda u tumačenju prava (12). Za razliku ode nemačkog, švajcarski zakonodavac izbegava preduge rečenice, služi se kratkim, jasnim i jednostavnim formulama.
Zahvaljujući svojim osobinama sadržinske i formalne prirode, švajcarsko građansko zakonodavstvo naišlo je na opšte odobravanje i ivršilo znatan uticaj na mnoga zakonodavstva Evrope i Amerike.
_____________
(1) U pravnoj literaturi termin izvor upotrebljava se i da se njime označi ranije postojeće pravo, u raznim vidovima koje je u izvesnoj meri korišćeno pri izradi nekog zakona ili drugog pravnog akta. Izvori za istoriju prava su nešto treće: sve ono što može da posluži kao izvor saznanja o tome kako je glasilo pravo u određenoj zemlji i u određeno vreme.
(2) Kakav je, na primer, kod nas bio slučaj sa porodičnim pravom posle drugog svetskog rata
(3) U Danskoj 1863. godine, u Norveškoj 1685, u Švedskoj 1734, na Sardiniji 1725, u Bavarskoj 1756, u Austriji (Zakon o licima) 1787. Marty-Raynaund, Droit civil, tome I, n. 7. Paris, 1972
(4) Dakle, pored građanskog i ustavno, administrativno, krivično i kanonsko. Po strani je ostala samo organizacija sudova i sudski postupak, koji su uređeni posebnim zakonikom 1793.
(5) Tri su vezana za ime Kambaseresa ( Cambaceres )
(6) Običajno pravo poslužilo je kao model za uređenje očinske vlasti, državninu pokretnost, neka pitanja naslednog prava i odnosa u braku.
(7) Josifov zakonik, odnosno Jozefinski zakon o licima od 1787. godine, koji je nastao prerađivanjem jednog dela ranije sačinjenog projekta Codex-a Theresianus-a, koji je brojao čitavih 7.377 paragrafa.
(8) Da bi zadovoljio ovaj dvostruki zahtev Bogašić će pristupiti temeljitom proučavanju narodnog života u Crnoj Gori, ali isto tako i stranog prava i uopšte iskustva, živo se čuvajući njihovog nekritičkog usvajanja.
(9) Pismo jednom prijatelju "Izabrana dela i Opšti imovinski zakonik za Crnu Goru". Str. 201. Tako, npr., prvo se izlažu pojedini ugovori, pa tek onda opšta pravila o ugovorima.
(10) Pojavilo se više od šest stotina publikacija, većinom kritičkih, koji su od strane ministarstva skupljene u šest tomova.
(11) U dva kantona je i posle Napoleonovog povlačenja ostao na snazi sam teks ovog zakonika.
(12) U slučaju pravne praznine sud je ovlašćen da postupi po pravili koje bi postavio da je zakonodavac, inspirišući se pri tom stavovima prihvaćenim u pravnoj teoriji i ranijoj sudskoj praksi.


PORUČITE RAD NA OVOM LINKU >>> SEMINARSKI
maturski radovi seminarski radovi maturski seminarski maturski rad diplomski seminarski rad diplomski rad lektire maturalna radnja maturalni radovi skripte maturski radovi diplomski radovi izrada radova vesti studenti magistarski maturanti tutorijali referati lektire download citaonica master masteri master rad master radovi radovi seminarske seminarski seminarski rad seminarski radovi kvalitet kvalitetni fakultet fakulteti skola skole skolovanje titula univerzitet magistarski radovi

LAJKUJTE, POZOVITE 5 PRIJATELJA I OSTVARITE POPUST
27-03-2010 04:11 PM
Poseti veb stranicu korisnika Pronađi sve korisnikove poruke Citiraj ovu poruku u odgovoru
Nova tema  Odgovori 


Verovatno povezane teme...
Tema: Autor Odgovora: Pregleda: zadnja poruka
  Kratkoročni izvori finansiranja - Finansijski Menadžment Dzemala 0 2,787 17-04-2011 04:09 AM
zadnja poruka: Dzemala
  Dugoročni izvori finansiranja - Finansijski Menadžment Dzemala 0 1,805 17-04-2011 03:50 AM
zadnja poruka: Dzemala
  Osnovna prava potrosaca u turizmu Vesnica 0 1,285 04-06-2010 12:04 PM
zadnja poruka: Vesnica
  Država kao subjekt međunarodnog poslovnog prava prednosti i nedostaci u odnosu na pri Dzemala 0 1,372 16-05-2010 09:25 PM
zadnja poruka: Dzemala
  Carine kao izvori javnih prihoda - poreska i carinska politika VS1 0 2,366 07-05-2010 08:26 PM
zadnja poruka: VS1

Skoči na forum: