Francuska

Maturski, seminarski i diplomski radovi iz geografije.

Francuska je najprostranija evropska zemlja, površine 551 500 km². Ona ima 58 416 300 stanovnika prema popisu od 1999., ne računajući prekomorska područja i okruge, a 60 081 800 ukoliko priključimo broju i ove teritorije, što znači da je Francuska na drugom mijestu evropskih zemalja po broju stanovnika, iza Nemačke, tačnije njen broj stanovnika približno je jednak onom Velike Britanije i Italije. Međutim, veličina Francuske ne može da se poredi sa onom velikih zemalja na drugim kontinentima, kao na primjer Sjedinjenih Država, Brazila, Rusije, Indije ili Kine.

Francuski heksagon

Teritorija Francuske liči na heksagon. On je oformljen u Srednjem vijeku i postoji već najmanje ceo milenijum, zahvaljujući odlučnoj težnji ka ujedinjenju, isprva kraljeva, a zatim i Republike. Na uravnotežen način, heksagon je otvoren sa tri strane prema morima, a ograničen sa tri kopnene granice. Svoje sadašnje dimenzije dobio je nakon francusko-nemačkih ratova iz XIX i XX veka.
Na jugu, granica sa Španijom je određena Pirenejima sa najvišim vrhom, Aneto, od 3 404 m. Na istoku, Alpe i Jura zatvaraju granice sa Italijom i Švajcarskom, dok srijednji deo Rajne deli Francusku od Nemačke. To su dve " prirodne " granice koje su bile dugo vremena neprolazne, što danas predstavlja ozbiljne probleme pri njihovom premošćivanju putem tesnaca, mostova, drumskih i železničkih tunela, a naročito kada se uzme u obzir povjećanje evropskog prometa. Pireneji, Jura i Alpe daju Francuskoj planinsku dimenziju koju ona deli sa susednim zemljama. Francuske Alpe su na sevjeru najveće skijaško područje Evrope i tamo su i nastali mnogobrojni planinski sportovi. Mon Blan, najviši evropski vrh, uzdiže se na 4 807 metara.
Na sevjeru, granica sa Nemačkom, Luksemburgom i Belgijom je, naprotiv, mnogo otvorenija. Ona seče drevni Ardenski masiv na skromnijim visinama, kao i veliku dolinu severne Evrope. Tokom dugog razdoblja, to je bila granica sukoba, bitaka i invazija. Danas je ona, na nekoliko tačaka, mjesto intenzivne prekogranične aktivnosti izmedju Lila i Belgije, izmedju Lorene, Luksemburga i Sarske oblasti. Međutim, druge prekogranične regije se stvaraju, ohrabrene evropskim sporazumima, na srijednjem delu Rajne između Alzasa i Baden Vitemberga, oko Bazel-Miluza i Ženeve, u području Nice, u Kataloniji i Baskiji.
Francuska ima izuzetnu prednost zahvaljujući tome što ima izlaz na tri mora, ako ne i sa četiri. Na jugu, to je sredozemna zemlja sa sunčanom obalom, strmom i slikovitom u Provansi i na Azurnoj obali, i sa dugim peščanim plažama Langdoka. Na jugo-zapadu, ona izlazi na Atlantski okean, klima je nesto vlažnija, ali blaga i puna svetlosti, a obalu najčešće čine pješčane plaže omeđene jezercima i dinama. Na severo-zapadu, izlazi na Lamanš i Severno more, a taj morski " Kanal " je najprometniji na planeti, između Atlantika i velikih belgijskih, nizozemskih, britanskih i njemačkih luka Severnog mora. Francuska raspolaže sa dva velika lučka kompleksa evropskih razmera, Avrom i Ruanom u niskoj udolini Sene, i Marsejom na Sredozemlju, na ušću u dolinu Rone. Međutim, Marsej nikada nije bio, a danas je još i manje nego ikad, velika morska luka kakva je mogla biti. Glavna aktivnost francuskih obala je danas turizam, svugdje razvijen, od Severnog mora do Sredozemnog mora. Litoralne pogodnosti Francuske doprinose, zajedno sa njenim planinskim masivima, sjelima i istorijskim gradovima činjenici da je ona prva turistička zemlja Evrope i sveta.

Evropsko raskršće

Francuska teritorija se nalazi na izbočenoj prevlaci, na zapadu Evrope, koja dijeli Sredozemno more, Lamanš i Atlantski okean i omogućava povezivanje Pirinejskog poluostrva sa ostatkom kontinenta. U tom okružjenju, Pariski basen je igrao i igra još uvek odlučujuću ulogu u svim istorijskim razdobljima, zahvaljujući dobrim komunikacijama, svom mjestu, kvalitetu zemlje za poljoprivredu i dobroj hidrografskoj poziciji, smještenoj oko dve velike reke, Sene i Loare. Tu je kolevka francuske nacije, sedište kraljeva oko koga su se ujedinile druge regije, glavna regija Republike. U njemu dominira Pariz, jedan od najvjećih gradova i jedna od najvažnijih urbanih regija Evrope i sveta : 2 116 000 stanovnika živi u Parizu, 10 925 000 u regiji Il de Frans. Tu treba uvek dodati i gradove na graničnim delovima tog basena, Kan (Normandija), Ruan, Avr, Amien, Rems, Orlean, Tur. Ova mreža gradova kojom dominira Pariz ima još važnija zbog evropskog saobraćaja koji ovuda prolazi i to između Ujedinjenog kraljevstva, zemalja Beneluksa, Nemačke, i još dalje prema jugu, Italiji i Pirinejskom poluostrvu.
Dve vjelike saobraćajne ose dopunjuju ovakav raspored, stvarajući od francuske teritorije jednu od najvećih raskrsnica na zapadu Evrope, u svakom slučaju najveće i nezaobilazne u međunarodnom saobraćaju. Na istoku, velika osa sever - jug dolina Rajne, Mozela, Sone i Rone, koje su diskontinuitetne ali danas dobro međusobno povjezane autoputevima i vozovima velikih brzina (TGV) i u kojima se smjestilo mnoštvo vjelikih gradova : Mec, Nansi, Strazbur, Lion, Grenobl, Sent-Etjen, Marsej. Na jugu, na obali Sredozemlja, na koje se nadovezuju dolina Garone i Akvitanski basen, sa gradovima poput Nice, Marseja, Monpeljea, Tuluza, Bordoa, imaju sličnu ulogu. Kao što su nekada industrijska područja, zasnovana na uglju, čeliku i tekstilu, poput Lorene i severnog Pa de Kalea, bila mesta koncentracije stanovništva, industrijskog bogatstva i tercijarnih delatnosti, danas su to ovi gradovi i metropole, kao i pariska regija. Tri velika grada imaju danas preko milion stanovnika: Lil, Rube i Turkuen, u blizini Belgije i Engleske ; Lion kao najvjeće raskršće komunikacija i ekonomskih inicijativa posle Pariza, u blizini Švajcarske i Italije ; Eks an Provans i Marsej, vrata Mediterana.
Na zapadu, na masivu Armoriken i njegovim obodima, a naročito duž Centralnog masiva živi manji broj stanovnika, a tu ni vjeliki gradovi nisu tako brojni : Ren, Brest, Poatie ili Nant, Limož ili Klermon Feran. Tamo je ruralni uticaj najjači, kao i manje više gusta mriježa manjih i srednje velikih gradova.

Raznolikost, jedinstvo i centralizam

Između svih tih sastavnih elemenata, Francuska deluje kao teritorija iznjenađujuće raznolikosti. Francuzi su zbog toga vidno zadovoljni. Rado ih ismevaju, ali im zavide na raznovrsnosti sirjeva, vina, kuvarskom umeću. Vrlo su privrženi svojim jedinicama lokalne uprave, osnovama državne teritorijalne administracije, podjeljene na okruge i rijegije. Veliki broj, 36 000 jedinica lokalne uprave u Francuskoj, predstavlja jedinstveni primer u Evropi i svetu. Razumniji broj od 22 velike regije i 100 okruga je još uvjek vjeći od obično manjeg broja tih jedinica uprave u drugim evropskim zemljama.
Raznolikost francuske teritorije, prouzrokovana mnogim istorijskim i geografskim uticajima odgovara takvoj administrativnoj podeli. Klimatska raznolikost, od meditjeranske do okjeanske, od morske do kontinentalne. Reljefna raznolikost, od velikih dolina u središtu pariskog basena do vrhova Alpa ili Pirineja, od raštrkanih planina srijednje veličine Centralnog Masiva ili Voža, do velikih dolina Rone ili Loare. Raznolika povezanost francuskih teritorija, od Il de Fransa, srca zemlje još iz vremena prvih kapetovskih kraljeva, sve do Savoje, grofovije grada Nice, Alzasa i Lorene čija je teritorijalna pripadnost bila